سورهٔ نحل

محل نزول:   مکّه
تعداد کل آیات: ۱۲۸
نام‌های سوره:
نحل، نِعم
تفسیر

٦١ وَلَوْ يُؤَاخِذُ اللَّهُ النَّاسَ بِظُلْمِهِمْ مَا تَرَكَ عَلَيْهَا مِنْ دَابَّةٍ وَلَٰكِنْ يُؤَخِّرُهُمْ إِلَىٰ أَجَلٍ مُسَمًّى فَإِذَا جَاءَ أَجَلُهُمْ لَا يَسْتَأْخِرُونَ سَاعَةً وَلَا يَسْتَقْدِمُونَ

و اگر خداوند مردم را به ظلم آنها [و منجمله اِناث نامیدن ملائکه و نسبت دادن فرزند به خداوند یا تمثیل برای او به مثلى غیر لائق به شأن او] مؤاخذه می‌کرد بر آن (زمین) جنبنده‌ای را باقی نمی‌گذاشت و لکن [مجازات] آنها را تا وقت معیّنی به تأخیر می‌اندازد [تا به آنچه از شقاوت که می‌رسند برسند و کسانی که توبه می‌کنند توبه کنند و کسانی که سعادت می‌یابند سعادت یابند] و وقتی که اجل آنها فرا رسد (مقدّر شود) نه ساعتی تأخیر می‌کنند و نه جلو می‌افتند

- ترجمه سلطانی

و اگر خداوند مردم را به ظلم آنها مؤاخذه می‌کرد بر آن (زمین) جنبندهای را باقی نمی‌گذاشت و لکن (مجازات) آنها را تا وقت معیّنی به تأخیر میاندازد و وقتی که اجل آنها فرا رسد نه ساعتی تأخیر می‌کنند و نه جلو می‌افتند

- ترجمه راستین

و اگر خدا از ظلم و ستمگریهای خلق انتقام کشد جنبنده‌ای در زمین نخواهد گذاشت و لیکن او (عذاب) آنها را تأخیر می‌افکند تا وقتی معین (که مقتضای مصلحت و حکمت است) ولی آن گاه که اجل آنها در رسید دیگر یک لحظه پس و پیش نخواهند شد.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٦٢ وَيَجْعَلُونَ لِلَّهِ مَا يَكْرَهُونَ وَتَصِفُ أَلْسِنَتُهُمُ الْكَذِبَ أَنَّ لَهُمُ الْحُسْنَىٰ لَا جَرَمَ أَنَّ لَهُمُ النَّارَ وَأَنَّهُمْ مُفْرَطُونَ

و آنچه را که [خود از آن] کراهت می‌ورزند [از دختران و شرکاء در ریاست و اراذل (پست‌ترها، پست‌ترین‌ها) اموال] برای خداوند قرار می‌دهند و زبان‌هایشان [این] دروغ را توصیف می‌کنند که آنها [سرانجام] نیکی دارند [حال آنکه] قطعاً آتش برای آنها است و اینکه آنها [در آنچه که برای خودشان ادّعاء می‌کردند یا در اعمالشان] افراط کننده‌اند

- ترجمه سلطانی

و آنچه را که (خود از آن) کراهت می‌ورزند برای خداوند قرار میدهند و زبان‌هایشان (این) دروغ را توصیف می‌کنند که آنها (سرانجام) نیکی دارند (حال آنکه) قطعاً آتش برای آنها است و اینکه آنها افراط کننده‌اند

- ترجمه راستین

و این مشرکان آنچه را که بر خود نمی‌پسندند (چون داشتن فرزند دختر) به خدا نسبت می‌دهند و به دروغ می‌گویند که عاقبت نیکو دارند در صورتی که محققا کیفر آنها آتش دوزخ است و زودتر از دیگران هم به دوزخ می‌روند.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٦٣ تَاللَّهِ لَقَدْ أَرْسَلْنَا إِلَىٰ أُمَمٍ مِنْ قَبْلِكَ فَزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطَانُ أَعْمَالَهُمْ فَهُوَ وَلِيُّهُمُ الْيَوْمَ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ

خدای را سوگند که البتّه به امّت‌های قبل از تو فرستادیم [چنانکه تو را نزد این امّت فرستادم] سپس شیطان اعمال آنان را برای آنها زینت داد [همانطور که برای اینان زینت داده است پس برای آنچه که انجام دادند محزون مباش زیرا این امری حادث در زمان تو نیست] و او (شیطان) امروز ولیّ آنها است و آنها (امم گذشته یا امّت تو) عذابی دردناک دارند

- ترجمه سلطانی

خدای را سوگند که البتّه به امّت‌های قبل از تو فرستادیم سپس شیطان اعمال آنان را برای آنها زینت داد و او امروز ولیّ آنها است و آنها عذابی دردناک دارند

- ترجمه راستین

به خدا سوگند که ما رسولانی پیش از تو بر امم سابقه فرستادیم (تا مگر سعادت یابند) ولی شیطان اعمال (زشت) آنها را در نظرشان زیبا جلوه داد، پس امروز (یعنی روز محشر) شیطان یار آنهاست و به عذاب دردناک گرفتار خواهند بود.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٦٤ وَمَا أَنْزَلْنَا عَلَيْكَ الْكِتَابَ إِلَّا لِتُبَيِّنَ لَهُمُ الَّذِي اخْتَلَفُوا فِيهِ وَهُدًى وَرَحْمَةً لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ

و ما این کتاب را بر تو نازل نکردیم مگر برای اینکه چیزی که دربارهٔ آن با یکدیگر اختلاف کرده‌اند را برای آنها روشن کنی {و معظم آنچه که در آن اختلاف کرده‌اند همان ولایت است} و [ولایت] به عنوان هدایت و رحمت است برای مردمانی که [به خداوند] ایمان می‌آورند [و به آخرت اذعان می‌نمایند یا با ایمان عامّ و بیعت نبویّه ایمان می‌آورند]

- ترجمه سلطانی

و ما این کتاب را بر تو نازل نکردیم مگر برای اینکه چیزی که دربارهٔ آن با یکدیگر اختلاف کرده‌اند را برای آنها روشن کنی و (ولایت) به عنوان هدایت و رحمت است برای مردمانی که ایمان می‌آورند

- ترجمه راستین

و ما این کتاب را بر تو نفرستادیم مگر برای این که حقیقت را در آنچه (از توحید خدا و معاد و رسالت و غیره) مردم اختلاف می‌کنند روشن کنی و برای اهل ایمان هدایت و رحمت باشد.

- ترجمه الهی قمشه‌ای
جزء ۱۴
سوره نحل
حزب ۵۵

٦٥ وَاللَّهُ أَنْزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَحْيَا بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَةً لِقَوْمٍ يَسْمَعُونَ

و خداوند از آسمان آب را نازل کرد و با آن [با رویانیدن دانه‌هایی که زیر خاک هستند و عروقی (ریشه‌ها) که در آنها است] زمین را بعد مرگ آن زنده نمود [و این‌چنین است زنده کردن شما بعد مرگتان در حالی که شما نطفه و جمادی هستید و بعد مرگتان از حیات حیوانی و احیاء شما در نشور] همانا در آن البتّه نشانه‌ای [دالّ بر برانگیختن شما و بر علم خداوند و قدرت او] هست برای مردمانی که می‌شنوند [یعنی استسلام یا طلب تسلیم شدن می‌کنند]

- ترجمه سلطانی

و خداوند از آسمان آب را نازل کرد و با آن زمین را بعد از مرگ آن زنده نمود همانا در آن البتّه نشانه‌ای هست برای مردمانی که می‌شنوند

- ترجمه راستین

و خدا از آسمان باران را فرستاد تا زمین را پس از مرگ زنده کرد، البته در این کار آیتی (از قدرت و حکمت الهی) بر آنان که بشنوند پدیدار است.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٦٦ وَإِنَّ لَكُمْ فِي الْأَنْعَامِ لَعِبْرَةً نُسْقِيكُمْ مِمَّا فِي بُطُونِهِ مِنْ بَيْنِ فَرْثٍ وَدَمٍ لَبَنًا خَالِصًا سَائِغًا لِلشَّارِبِينَ

و همانا [ای مؤمنین و ای مردم] برای شما در چهارپایان البتّه عبرتی هست، از آنچه که در شکم‌هایشان هست از بین سرگین و خون، شیری خالص به شما می‌نوشانیم که برای نوشندگان گوارا است

- ترجمه سلطانی

و همانا برای شما در چهارپایان البتّه عبرتی هست، از آنچه که در شکم‌هایشان هست از بین سرگین و خون، شیری خالص به شما می‌نوشانیم که برای نوشندگان گوارا است

- ترجمه راستین

و البته برای شما ملاحظه حال چهار پایان (از شتر و گاو و گوسفند) همه عبرت و حکمت است، که ما از آنچه در شکم آن است از میان (دو جسم ناپاک) سرگین و خون، شما را شیر پاک می‌نوشانیم که در طبع همه نوشندگان گواراست.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٦٧ وَمِنْ ثَمَرَاتِ النَّخِيلِ وَالْأَعْنَابِ تَتَّخِذُونَ مِنْهُ سَكَرًا وَرِزْقًا حَسَنًا إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَةً لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ

و از میوه‌های نخل‌ها و انگورها که از آن مست کننده‌ای و روزیی نیکو می‌گیرید همانا در آن البتّه نشانه‌ای هست برای مردمانی که تعقّل می‌کنند

- ترجمه سلطانی

و از میوه‌های نخل‌ها و انگورها که از آن مست کننده‌ای و روزیی نیکو می‌گیرید همانا در آن البتّه نشانه‌ای هست برای مردمانی که تعقّل می‌کنند

- ترجمه راستین

و هم از میوه‌های درخت خرما و انگور که از آن نوشابه‌های شیرین و رزق حلال نیکو به دست آرید، که در این کار نیز آیتی (از قدرت حق) برای خردمندان پدیدار است.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٦٨ وَأَوْحَىٰ رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِي مِنَ الْجِبَالِ بُيُوتًا وَمِنَ الشَّجَرِ وَمِمَّا يَعْرِشُونَ

و پروردگار تو به زنبور {با الهام فطری تکوینی، به معنی اینکه در وجود او تدبیری ودیعت کرده که عقلاء از مثل آن عاجزند} وحی کرد که از کوه‌ها خانه‌هایی را برای خود بگیر و از درختان و از آنچه که بالا می‌برند [از کروم (موها، درختان انگور) که آنها را بالا می‌برند و بر داربست‌ها می‌بندند و از سقف‌هایی که آنها را مرتفع می‌نمایند]

- ترجمه سلطانی

و پروردگار تو به زنبور وحی کرد که از کوه‌ها خانه‌هایی را برای خود بگیر و از درختان و از آنچه که بالا می‌برند (از داربست‌ها برای درخت مو)

- ترجمه راستین

و خدایت به زنبور عسل وحی کرد که از کوهها و درختان و سقفهای رفیع، منزل گیر.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٦٩ ثُمَّ كُلِي مِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ فَاسْلُكِي سُبُلَ رَبِّكِ ذُلُلًا يَخْرُجُ مِنْ بُطُونِهَا شَرَابٌ مُخْتَلِفٌ أَلْوَانُهُ فِيهِ شِفَاءٌ لِلنَّاسِ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَةً لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ

سپس از همهٔ میوه‌ها [لطیفش و خالصش را] بخور آنگاه راه‌های پروردگارت را به راهواری [یعنی در حالی که راه‌های پیمودن را خداوند سهل می‌کند] بپیما، از شکم آنها شرابی (نوشیدنی، همان عسل) در رنگ‌های مختلف خارج می‌شود که در آن [منفرداً یا منضماً با غیر خود برای مزاج‌های سرد و گرم آن] برای مردم شفاء هست همانا در آن البتّه نشانه‌ای هست برای مردمانی که تفکّر می‌کنند

- ترجمه سلطانی

سپس از همهٔ میوه‌ها بخور آنگاه راه‌های پروردگارت را به راهواری بپیما، از شکم آنها شرابی (نوشیدنی) در رنگ‌های مختلف خارج می‌شود که در آن برای مردم شفاء هست همانا در آن البتّه نشانهای هست برای مردمانی که تفکّر می‌کنند

- ترجمه راستین

و سپس از انواع میوه‌های شیرین (و از حلاوت و شهد گلهای خوشبو) تغذیه کن و راه پروردگارت را به اطاعت بپوی، آن‌گاه از درون آن، شربت شیرینی به رنگهای مختلف بیرون آید که در آن شفاء مردمان است. در این کار نیز آیتی (از قدرت خدا) برای متفکران پیداست.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٧٠ وَاللَّهُ خَلَقَكُمْ ثُمَّ يَتَوَفَّاكُمْ وَمِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلَىٰ أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْ لَا يَعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍ شَيْئًا إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ قَدِيرٌ

و خداوند شما را خلق کرد سپس شما را [در آجال (اجل‌ها) شما] می‌میراند و از میان شما کسانی هستند که به پست‌ترین [قسمت] عمر (سالخوردگی) ردّ (رسانده) می‌شوند تا آنکه بعد علم (دانایی) چیزی نداند [یعنی نمی‌داند آنچه را که قبل از آن می‌دانست] همانا خداوند بسیار دانا است [به آنچه که شایسته است و اینکه مرگ قبل از «أَرْذَلِ عُمر» برای شما بهتر است، و لذلک بیشتر شما به «أَرْذَلِ عُمر» نمی‌رسید] و [بر رساندن به «أَرْذَلِ عُمر»] بسیار توانا است

- ترجمه سلطانی

و خداوند شما را خلق کرد سپس شما را می‌میراند و از میان شما کسانی هستند که به پست‌ترین (قسمت) عمر ردّ (رسانده) می‌شوند تا آنکه بعد از علم (دانایی) چیزی نداند همانا خداوند بسیار دانا و بسیار توانا است

- ترجمه راستین

و خدا شما را آفریده و سپس می‌میراند؛ و بعضی از شما را به سن انحطاط پیری می‌رسانند که هر چه دانسته همه را فراموش می‌کند. همانا خداست که همیشه دانا و تواناست.

- ترجمه الهی قمشه‌ای
(نمایش تمام آیات سوره)