سورهٔ حج آیه ۵

تفسیر


جزء ۱۷
سوره حج
حزب ۶۷

متن عربی آیه

٥ يَاأَيُّهَا النَّاسُ إِن كُنتُمْ فِي رَيْبٍ مِّنَ الْبَعْثِ فَإِنَّا خَلَقْنَاكُم مِّن تُرَابٍ ثُمَّ مِن نُّطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِن مُّضْغَةٍ مُّخَلَّقَةٍ وَغَيْرِ مُخَلَّقَةٍ لِّنُبَيِّنَ لَكُمْ وَنُقِرُّ فِي الْأَرْحَامِ مَا نَشَاءُ إِلَى أَجَلٍ مُّسَمًّى ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ وَمِنكُم مَّن يُتَوَفَّى وَمِنكُم مَّن يُرَدُّ إِلَى أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْلَا يَعْلَمَ مِن بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئًا وَتَرَى الْأَرْضَ هَامِدَةً فَإِذَا أَنزَلْنَا عَلَيْهَا الْمَاءَ اهْتَزَّتْ وَرَبَتْ وَأَنبَتَتْ مِن كُلِّ زَوْجٍ بَهِيجٍ

ترجمه‌ها

[خطاب بر زنادقه یعنی کسانی که در باطن کافر می‌باشند و تظاهر به ایمان می‌کنند از منکران بعث فرمود:] ای مردم اگر دربارهٔ بر‌انگیخته شدن در ریب (تردید، تزلزل در اعتقاد ثابت و اضطراب در آن) می‌باشید [یعنی بعث اموات و احیاء آنها در روز حساب پس دربارهٔ احوال ماسلف بر خود فکر کنید تا جواز بعث را بدانید زیرا شما نشأهٔ (پدید آمدن، پرورش یافتن) اوّل را دانسته‌اید پس چرا ذکر (یاد کردن، پند گرفتن) نمی‌کنید] پس [بدانید که] همانا ما شما را از خاک آفریده‌ایم [یعنی در مادّهٔ خلقت خود نظر کنید زیرا جزء اعظم آن خاکی بود که آن اخسّ (پست‌ترین) عناصر است، سپس آن خاک در مراتب استکمال (کمال یافتن) خود کمال یافت و هر استکمالی برای شما موتی بود از صورتی و بعثى در صورتی دیگر، تا آنکه به اقصی مراتب کمال بشری رسیدید، و موت شما از بشریّت و بعث شما به مَلَکیّت مثل مردن‌های سابق شما و زنده‌شدن‌هایتان است] سپس از نطفه‌ای، سپس از عَلَقه‌ای (خون بسته شده‌ای) سپس از مُضغه‌ای (گوشت نرمی) شکل گرفته (خلقت تامّه) و شکل ناگرفته (خلقت ناتمام) تا برای شما [کیفیّت بعث شما را از این بعث مشهود برای شما] بیان کنیم و [آب را] در رحم‌ها می‌ریزیم [برای مدّتی تا دلیلی بر بقای شما در برزخ‌ها و قبل از بعث باشد مثل بقای شما در رحم‌ها] آنچه را که می‌خواهیم [یعنی مدّت مشیّت ما، یا هر که را که از نطفه‌ها بخواهیم قرار می‌دهیم و هر که را که بخواهیم از ارحام زایل می‌کنیم] تا مدّتی معیّن [شش تا نه ماه] سپس شما را به صورت طفلی خارج می‌کنیم سپس [شما را نمو می‌دهیم و به شما بقاء می‌دهیم] تا به رشد خود برسید و از شما کسانی فوت می‌شوند و از شما کسی به عمر پست‌تر [یعنی وقت خرفت بودن و عدم فهمیدن دقایق مقصود و مصنوع] ردّ می‌شود تا اینکه چیزی بعد از علم [پیدا کردن] نداند و زمین را خشک (مرده، خالی از گیاه) می‌بینی و وقتی که آب را بر آن نازل می‌کنیم می‌جنبد و می‌روید و از هر زوجی (صنفی، گونه‌ای) تر و تازه‌ای (نیکویی خوشآیند) می‌رویاند

ای مردم اگر دربارهٔ بر‌انگیخته شدن در ریب (تردید) می‌باشید پس (بدانید که) همانا ما شما را از خاک آفریده‌ایم سپس از نطفه‌ای، سپس از علقه‌ای (خون بسته شده‌ای) سپس از مضغه‌ای (گوشت نرمی) شکل گرفته و شکل ناگرفته تا برای شما بیان کنیم و (آب را) در رحم‌ها می‌ریزیم آنچه را که می‌خواهیم تا مدّتی معیّن سپس شما را به صورت طفلی خارج می‌کنیم سپس تا به رشد خود برسید و از شما کسانی فوت می‌شوند و از شما کسی به عمر پستتر ردّ می‌شود تا اینکه چیزی بعد از علم (پیدا کردن) نداند و زمین را خشک (مرده) میبینی و وقتی که آب را بر آن نازل می‌کنیم می‌جنبد و می‌روید و از هر زوجی (صنفی، گونه‌ای) تر و تازه‌ای می‌رویاند

ای مردم، اگر شما در (روز قیامت و قدرت خدا بر) بعث مردگان شک و ریبی دارید (برای رفع شک خود بدین دلیل توجه کنید که) ما شما را نخست از خاک آفریدیم آن گاه از آب نطفه، آن گاه از خون بسته، آنگاه از پاره‌ای گوشت با آفرینشی تمام و ناتمام، تا (در این انتقال و تحولات قدرت خود را) بر شما آشکار سازیم و (از نطفه‌ها) آنچه را مشیّت ما تعلق گیرد در رحمها قرار می‌بخشیم تا به وقتی معین، آن گاه شما را به صورت طفلی (چون گوهر از صدف رحم) بیرون آریم تا (زیست کرده و) سپس به حد بلوغ و رشد خود برسید و برخی از شما (در این بین) بمیرد و برخی به سن پیری و دوران ضعف و ناتوانی رسد تا آنجا که پس از دانش و هوش خرف شود و هیچ فهم نکند، و (دلیل دیگر از ادله قدرت خدا بر معاد آن که) زمین را بنگری وقتی خشک و بی‌گیاه باشد آن گاه چون باران بر آن فرو باریم سبز و خرم شود و (تخم‌ها در آن) نمو کند و از هر نوع گیاه زیبا برویاند.

لغات

(برای دیدن جزییات هر کلمه روی آن کلیک کنید)

يَا أَيُّهَا
ای
النَّاسُ
مردم
إِن
اگر
كُنتُمْ
بودید
فِي
در
رَيْبٍ
شک
مِّنَ
از
الْبَعْثِ
رستاخیز، زنده کردن
فَإِنَّا
پس همانا ما
خَلَقْنَاكُم
آفریدیم شما را
مِّن
از
تُرَابٍ
خاک
ثُمَّ
سپس
مِن
از
نُّطْفَةٍ
نطفه
ثُمَّ
سپس
مِنْ
از
عَلَقَةٍ
خون بسته
ثُمَّ
سپس
مِن
از
مُّضْغَةٍ
گوشت جویده
مُّخَلَّقَةٍ
شکل و ترکیب یافته
وَغَيْرِ
و غیر
مُخَلَّقَةٍ
شکل و ترکیب یافته
لِّنُبَيِّنَ
تا بیان کنیم، تا روشن سازیم
لَكُمْ
برای شما
وَنُقِرُّ
و قرار می‌دهیم
فِي
در
الْأَرْحَامِ
رَحِم‌ها
مَا
آن چه
نَشَاءُ
می‌خواهیم
إِلَى
تا
أَجَلٍ
سرآمد
مُّسَمًّى
معین
ثُمَّ
سپس
نُخْرِجُكُمْ
بیرونتان می‌آوریم
طِفْلًا
به صورت طفلی
ثُمَّ
سپس
لِتَبْلُغُوا
تا برسید
أَشُدَّكُمْ
رشد عقلی و جسمیتان
وَمِنكُم
و بعضی از شما
مَّن
کسی که
يُتَوَفَّى
می‌میرد
وَمِنكُم
و بعضی از شما
مَّن
کسی که
يُرَدُّ
باز گردانده می‌شود
إِلَى
تا
أَرْذَلِ
پست ترین
الْعُمُرِ
سالهای زندگی
لِكَيْلَا
تا اینکه
يَعْلَمَ
نداند
مِن
بعد از
بَعْدِ
بعد از
عِلْمٍ
آگاهی
شَيْئًا
چیزی
وَتَرَى
و می‌بینی
الْأَرْضَ
زمین
هَامِدَةً
خشکیده و پژمرده
فَإِذَا
پس هنگامی که
أَنزَلْنَا
نازل کردیم
عَلَيْهَا
بر آن
الْمَاءَ
آب
اهْتَزَّتْ
تکان خورد، جنبید
وَرَبَتْ
و نمو کرد
وَأَنبَتَتْ
و رویانید
مِن
از
كُلِّ
هر
زَوْجٍ
نوعی
بَهِيجٍ
سرسبز، با طراوت و زیبا