سورهٔ عنکبوت

و البتّه اگر از آنها [یعنی از متقیّدین به اسباب غافلان از مسبّب الاسباب] سؤال کنی که چه کسی آسمان‌ها و زمین را خلق کرده و خورشید و ماه [که عمدهٔ اسباب رزق هستند] را مسخّر نموده؟ [که تولید موالید و ارتزاق روزی خورندگان به سبب آنها است] البتّه حتماً می‌گویند: الله، پس چرا افتراء می‌بندند [یعنی از او بسوی اسباب بیراهه می‌روند]

خداوند روزی را برای کسی از بندگانش که بخواهد می‌گسترد و [یا] برای او تنگ می‌کند همانا خداوند به هر چیزی بسیار دانا است [پس آنچه که از بسط روزی و قبض آن که برای بندگانش صلاح می‌شود را می‌داند]

و اگر از آنها سؤال کنی چه کسی از آسمان آب را فرو فرستاد و زمین را بعد مرگ آن با آن زنده کرد البتّه می‌گویند الله، [بعد از اقرار آنها به آن از جهت شکر کردن بر اِنعام او بر تو به بصیر کردن تو به آن] بگو: ستایش مخصوص خداوند است بلکه بیشتر آنان تعقّل نمی‌کنند

و این زندگانی دنیا جز لهو (سرگرمی) و لعب (بازیچه) نیست و همانا سرای آخرت [با جمیع اجزائش] البتّه آن حیات است اگر می‌دانستند

[وقتی که در خشکی مطمئن (آسوده خاطر) می‌باشند از خداوند و آخرت غافل و مهتم (همّت‌گمار، اندوه‌مند) به امر حیات دنیا می‌باشند] پس وقتی که در کشتی سوار می‌شوند [و بر حیات دنیا می‌ترسند] خداوند را می‌خوانند [در حالی که] دین را [یعنی طریق به او را] برای او خالص کننده‌اند پس چون آنان را به خشکی نجات داد آنوقت آنها [به خداوند یا به آخرت یا به دین] شرک می‌ورزند [یا مشرک می‌گردند]

تا به آنچه [از نعمت اِنْجا (نجات دادن) یا مطلق نِعَم] که به آنان داده‌ایم ناسپاسی کنند و تا [در حیات داثرهٔ (فانی) خود] متمتع (برخوردار) شوند پس [عقوبت اشراک و وبال تمتّع در حیات حیوانی را یا که آن، خطاء و وبال بوده است را] خواهند دانست

و آیا [اهل مکّه به نعمت‌های او کفر می‌ورزند و به او شرک می‌آورند و] ندیده‌اند که ما حرم را امن قرار داده‌ایم؟ و (حال آنکه) مردم از حول (اطراف) ایشان [با کشتن و اسارت] ربوده می‌شوند، آیا [از هواهای خود تبعیّت می‌کنند؟] و به باطل [که اوّلاً همان هوی‌های آنان، و ثانیاً شیاطین، و ثالثاً اصنام و کواکب یا شرکای ولایت هستند] ایمان می‌آورند، و به نعمت خداوند [که آن امن قرار دادن حرم برای آنان یا جملهٔ نعم خداوند یا ولایت است که آن اصل همه نعمت‌ها است] کفر می‌ورزند

و چه کسی ظالمتر از کسی است که به دروغ بر خداوند افتراء بست {و افتراء بر خداوند اعمّ از آن است که آنچه را که به آن اذن داده نشده برای او شریک قرار دهد یا فتوا دهد یا بین مردم قضاوت نماید یا خود را امام مردم کند، یا بدون اذن و اجازه از خداوند و خلفای او تَرَأُّس (ریاست طلبی) نماید} یا چون حقّ {یعنی امر ثابت یا ولایت زیرا آن در حقیقت، حقّ است و سایر اشیاء حقّ بودن آنها جز به آن نمی‌باشد} را که [از نبیّ وقتش (ع) با نصب او و تعیین او به ولیّ امر] نزد او می‌آید تکذیب کرد آیا در جهنّم جایگاهی برای کافران نیست [یعنی حال مفتری و مکذب این است که او کافر است، زیرا او تا حقّ و وجههٔ آن را نپوشاند افتراء بستن و تکذیب برای او ممکن نمی‌شود، و هر کافرى جایگاهش جهنّم است]

و کسانی که در [طلب ما، یا در محبّت ما، یا در طریق ما که خلفای ما آنها را به آن هدایت می‌کنند یا در تعظیم ما یا در توسّل به ما با توسّل به خلفای] ما کوشش می‌کنند ما البتّه حتماً آنها را به راه‌های خود هدایت می‌کنیم [یعنی حتماً و حتماً آنان را راه می‌بریم یا حتماً و حتماً آنها را می‌رسانیم، یا حتماً و حتماً به آنها نشان می‌دهیم] و همانا خداوند البتّه با نیکوکاران است [یعنی کسانی را که ما آنها را به راه‌هایمان هدایت می‌کنیم جمیعاً محسن می‌گردند، یا کسی که در راه ما مجاهدت می‌کند محسن می‌باشد، و هر کس که محسن باشد خداوند با او می‌باشد، برای اینکه خداوند با محسنین است].