سورهٔ زمر

آیا ندیدی که خداوند از آسمان آبی را فرستاد پس آن را در زمین در چشمه‌ها داخل کرد سپس با آن کشت‌هایی را با اختلاف رنگ‌های [اصناف و انواع] آن خارج می‌سازد سپس خشک می‌شود که آن را زرد شده می‌بینی سپس آن را چوب خُرد شده (ریز ریز) قرار می‌دهد همانا در آن [از جهت تذکیر] البتّه برای خردمندان [یعنی کسانی که ولایت علی (ع) را با بیعت خاصّهٔ ولویّه قبول کردند] یاد‌آوریی هست [به صانع و کمال حکمت او و قدرت او و عنایت او به خلقش مخصوصاً به بنی آدم برای انتفاع آنها به ما‌سوای خود و بودن ما‌سوای آنها برای انتفاعشان نه ماسوای آنها و به اینکه احیاء به حیات دنیا مثل انبات (رویانیدن) نبات و سبز نمودن آن و انحطاط آن و خشک و زرد شدن آن و اصفرار (ریز ریز شدن) آن است، و نباید به آن مغرور شود و بداند که آن ایضاً بالذّات مقصود نیست، بلکه آن مانند سایر موجودات مقدّمه برای غیر خود است و تا آن را طلب کند و تا بر آن عمل کند]

آیا پس کسی که خداوند سینهٔ او را برای اسلام گشوده [یعنی اولى الالباب (خردمندان) که خداوند سینه‌هایشان را برای اسلام گشوده است] و او بر نوری از پروردگارش است {و نور همان ولایت است که آن حافظ او از اتّباع شیطان است و اصل در آن نور علی (ع) و بعد شیعهٔ او هستند که ولایت او را با بیعت خاصّه قبول کرده‌اند، سپس شیعهٔ او که ولایت تکوینی در آنها تنعّش (بلند گرداندن خداوند کسی را) شده و تنعّش این ولایت همان نوری است که در قلب عبد قذف (انداخته) می‌شود و از آن تعبیر به علم می‌شود} [بهتر است از کسی که خداوند سینه‌اش را بر کفر گشوده است یا مثل کسی که خداوند سینه‌اش را در ضیق (تنگی) در حرج (مضیقه) قرار داد] پس وای بر قلوب قساوت‌دار آنان به خاطر ذکر خداوند [یا اعراض کنندگان از ذکر الله]، آنان در گمراهی واضحی (بدیهی) هستند

خداوند بهترین سخن [یعنی ولایت علی (ع) زیرا آن نبأ عظیم (خبر بزرگ) و احسن از هر حدیث است و قرآن صورت آن است] را به عنوان کتابی متشابه مثانی (دوتایی) نازل کرد {مراتب عالم هر مرتبه از آن مشابه بر عالی آن و سافل آن است زیرا سافله صورت مفصّلهٔ نازله از عالی است و عالی صورت مجملهٔ بسیطه از سافله است} که پوست‌های کسانی که از پروردگارشان خاشعند از آن می‌لرزد {و آنان کسانی هستند که ولایت علی (ع) را با بیعت خاصّه قبول کرده‌اند، یا ولایت تکوینی او که همان ظهور علم تکوینی در آنها است در ایشان ظاهر شده زیرا علم تکلیفی محصور در کسی است که ولایت تکلیفی را قبول کرده، و علم تکوینی محصور در کسی است که ولایت تکوینی در او ظاهر شده و از حُجب (حجاب‌ها) اهویه خارج شده است} سپس با ذکر خدا پوست‌هایشان و قلوبشان نرم می‌شود [یعنی پوست‌های آنان از اقشعرار (لرزیدن) ساکن می‌شود و حال آنکه قلوب آنان به ذکر الله مایل یا ساکن است] {و ذکر الله همان ولایت یا ولیّ امر یا ذکر مأخوذ از ولیّ امر یا ملکوت ولیّ امر یا قرآن است}، آن [کتاب مُفسّر به ولایت و ولیّ امر و قرآن، یا آن اقشعرار و نرم شدن پوست‌ها یا آن تنزیل] هدایت خداوند است کسی را که بخواهد به آن هدایت می‌کند و کسی را که خداوند گمراه کند [یعنی کسی را که او خوار سازد، یا کسی که خداوند او را درنیافته است] پس هیچ هادیی ندارد

آیا پس کسی که در روز قیامت صورتش را از بدی عذاب پرهیز می‌دهد [بهتر است یا کسی که او ایمان آورده] و به ظالمین گفته می‌شود بچشید آنچه را که کسب می‌کردید [یعنی نفسِ آنچه را که عمل می‌کردید، یا جزای آن را]

کسانی که قبل از آنها تکذیب کردند پس از حیثی که نمی‌فهمیدند عذاب به آنها آمد

پس خداوند خواری را در زندگانی دنیا به آنها چشاند و البتّه عذاب آخرت بزرگتر است اگر می‌دانستند [حتماً اجتناب می‌کردند]

و همانا برای مردم در این قرآن از هر مَثَلی [که مردم در معاش خود و معادشان به آن احتیاج دارند] زده‌ایم با ترقّب به اینکه آنها [به احوال خویش و احوال دنیاشان و آخرتشان] متذکّر شوند

قرآنی عربی بدون داشتن کجی [یعنی انحراف از طریق مستقیم انسانی]، با ترقّب به اینکه آنها [از انحراف از طریق انسان] پرهیز کنند

خداوند [برای کافر و مؤمن و منافق و موافق] مَثَل زد [تا آنکه مؤمن مخلص به حال خویش متذکّر شود و پروردگارش را شکر کند و کافر و منافق پس از آن منزجر شود و توبه نماید] شخصی را که دربارهٔ او شرکائی با یکدیگر مخالفت (بد خوئی) می‌ورزند و شخصی که تسلیم شخص [دیگری] است آیا آن دو [حالاً یا از جهت حکایت] از لحاظ مَثل متساوی هستند؟ {متّبع (تبعیّت کننده) بر اهواء کسی است که از غیر ولیّ امر تبعیّت نماید و تا از هوای خود تبعیّت نکند از رئیسی باطل تبعیّت ننماید و متّبع بر ولیّ امر غیر متّبع از هوای خود است که فی نفسه می‌بیند که او مستریح (راحتی یافته) به ربّش است که ارادت و هوی او را به سوی غیر پروردگارش جذب نمی‌کند} ستایش برای خداوند است، بلکه بیشتر آنها علم ندارند [یا برای طموح (آرزو، جاه طلبی) نظرشان بر متاع فانی دنیا عدم تساوى یا احوال خویش را نمی‌دانند تا آنکه این مَثَل را بر احوال خویش نازل کنند و متنبّه شوند و منزجر شوند]

همانا تو می‌میری و همانا آنها می‌میرند {بشارت و تسلیت (دلداری) برای او (ص) و برای موافقین امّت او و به عنوان تهدید برای مخالفین او و منافقین امّت او است}