سورهٔ آل عمران

و تا خداوند کسانی که ایمان آورده‌اند را [به سبب مغلوبیّت از اهویه (هوی‌ها) و اغراض فاسده و از ذنوب (گناهان) به سبب تحمّل اذیّت] پاک کند [یا تا خداوند کسانی که ایمان آورده‌اند را از کسانی که کفر ورزیدند از کسانی که منتحل در اسلام هستند تمیز دهد، یا تا خداوند با اعلان (علنی کردن) کلمهٔ مؤمنین کسانی که ایمان آورده‌اند را از کسانی که کافر می‌باشند تمیز دهد] و کافران را [از حیث ذوات آنها با اهلاک بعضی و اسیر کردن بعضی و اجلاء بعضی، یا از حیث کفرشان با ادخال (داخل کردن) طوعاً یا کرهاً آنها در اسلام] محو نماید

بلکه پنداشتید که داخل جنّت می‌شوید و (حال آنکه) هنوز خداوند کسانی از شما که جهاد کرده‌اند را ندانسته (آشکار نکرده) [یعنی هنوز جهاد از شما ظاهر نشده و جهادتان را بر خداوند ظاهر نکرده‌اید یا خداوند جهاد از شما را در مقام مظاهر خود که همان انبیاء (ع) و اوصیاء آنها هستند ندانسته است] و (حال آنکه) صبر کنندگان [بر جهاد یا از جهاد] را می‌شناسد

و همانا شما [در بدر] آرزوی مرگ (شهادت) می‌کردید قبل از اینکه آن را ملاقات کنید و شما آن را [با مشاهدهٔ کشتگانتان از برادران مؤمنتان] دیده‌اید و (در حالی که) شما نظر می‌کنید (مرگ را به چشمان خود می‌بینید)

و محمّد جز رسولی نیست همانا قبل از او رسولانی [با موت یا قتل] درگذشتند [پس لامحاله تخلیه (ترک) می‌کنند] آیا پس اگر بمیرد یا کشته شود، [از دین] بر گذشتگانتان بر می‌گردید؟ و کسی که [از دینش] بر عقبه‌اش روی بر گرداند پس هرگز چیزی به خداوند ضرر نخواهد رساند [بلکه به خودش ضرر می‌زند و زراعتش و نسلش را هلاک می‌کند] و خداوند بزودی به سپاسگزاران (کسانی که بر دینشان ثابت می‌مانند و بر استقامت در طریق خود می‌روند) جزاء خواهد داد

و بر نفسی نباشد که بمیرد [یا کشته شود] مگر با اجازهٔ (اباحت) خداوند [در حالی که] نوشته‌ای زمان‌دار (دارای وقت) هست [که اگر فرار کند از وقتش با تأخیر تخلّف نمی‌شود و اگر جنگ کند جلو نمی‌افتد] و کسی که پاداش دنیا را بخواهد از آن به او می‌دهیم {تعریض به کسی است که دنیا او را مشغول کرده و تعلّقش به آن او را از جنگ منع کرد و به کسی که غنائم روز اُحُد او را از امتثال امر مشغول کرد، مانند اصحاب عبد الله بن جُبَیر و از جنگ مانند بعضی انصار و به کسی که در آنروز از جنگ فرار کرد و رسول (ص) را ترک نمود} و کسی که پاداش آخرت را بخواهد از آن به او می‌دهیم {تعریض به کسی است که بر امتثال ثابت ماند مانند بعضی اصحاب عبد الله بن جُبَیر و به کسی که بر جنگ ثابت ماند تا کشته شد یا نجات یافت} و بزودی به شاکران پاداش خواهیم داد {مراد از شاکرین کسانی هستند که جهد خود را در راه خدا بذل کردند و دنیا و آخرت را از جهت امتثال امر خداوند و به جهت اعلاء (بلند گردانیدن) کلمهٔ او و به جهت حمایت دین او وراء پشت خود ترک کردند مانند علی (ع)}

و چه بسیار از پیامبران که جنگ کردند و با او ربّیّون (مردان الهی) بسیاری [بودند] و برای آنچه که در راه خدا به ایشان رسید [در رأیشان از جنگ و از قیام به امر دینشان] فتور (سستی) نکردند و [در ابدانشان] ضعیف نشدند و درمانده (ذلیل) نشدند و خداوند صبر کنندگان را دوست می‌دارد

و گفتارشان [همراه با ثباتشان در دینشان و کمال جهدشان برای رضای پروردگارشان] جز این نبود که [قالاً یا حالاً] می‌گفتند: [ای] پروردگار ما! گناهان ما و اسراف ما را در کارمان بر ما بیامرز و قدم‌های ما را ثابت بدار و ما را بر این قوم کافر یاری ده [یعنی که آنان با سخت‌گیریشان در دین خود و بذل وُسع خود در راه پروردگارشان از ذنوب (گناهان) خود ترسان بودند، و از پروردگارشان استغفار ‌نمودند و از دشمنانشان و دشمنان پروردگارشان به او التجاء (پناه) می‌بردند و از او استنصار (طلب یاری کردن) می‌کردند]

پس خداوند [به سبب ثبات آنان بر جنگ و التجائشان به خداوند و استغفارشان از او و استنصارشان (یاری خواستنشان) از او] خوبی دنیا [از پیروزی و غنیمت و هیبت و رعب در قلوب دشمنان و حسن آوازه و راحتی از جنگ به سبب علوّ کلمهٔ آنها و تسلیم شدن دشمنانشان به آنها و فوق همه التذاذ (لذّت بردن) از قرب خداوند و مناجات او] و حسن خوبی آخرت [از مراتب عالیه از جنّات عالیه مثل جنّت عدن و جنّت رضوان و نعیم آنها از آنچه که وصف شده و از آنچه که وصف نشده و بر قلب بشر خطور نکرده] را به آنها داد و خداوند نیکوکاران [یعنی آنها] را دوست می‌دارد

ای کسانی که [با بیعت عامّه و قبول دعوت ظاهره] ایمان آورده‌اید اگر از کسانی که کفر ورزیده‌اند پیروی کنید شما را بر اعقابتان بر می‌گردانند و [شما را] زیانکار می‌گردانند {این آیه دربارهٔ منافقین، آنوقت که در روز اُحد هنگام شکست به مؤمنین گفتند: به سوی برادرانتان برگردید و به دین خود بازگردید نازل شد}

[این منافقین که شما را از دینتان بر می‌گردانند مولاى شما نیستند] بلکه خداوند مولای شما است و او بهترین یاری کنندگان است