سورهٔ آل عمران

و برای پیامبر [شایسته] نباشد که خیانت کند [یعنی برای منافات نبوّت و خیانت برای احدی از انبیاء غلول (خیانت) وجود ندارد] و کسی که خیانت می‌کند در روز قیامت آنچه که خیانت کرده را [به حیثی] می‌آورد [که مردم می‌شناسند که او با آن خیانت کرده تا بر رئوس اشهاد (در حضور گواهان) مفتضح شود] سپس هر نفسی به آنچه که کسب کرده [به عین آن بنابر تجسّم اعمال] وفا (به تمامی داده) می‌شود و [با نقص ثواب یا زیادت عقاب] به آنان ظلم نمی‌شود

آیا پس کسی که [با اتّباع رسول (ص) در امر او و نهی او] از خشنودی خداوند تبعیّت می‌کند مانند کسی است که با سخطی (خشمی) از خداوند [به سوی خدا] برگشته (رجوع کرده) و جایگاهش جهنّم است و [جهنّم] بد بازگشتگاهی است

برای آنها [یعنی تابعان رضوان خداوند و بائون (برگشت کنندگان) به سخط خداوند] درجاتی نزد خداوند هست [و اگرچه نزد مردم متساوی دیده می‌شوند] {چون عالم ارواح طیّبه عالمی وسیع دارای مراتب و درجات است و همچنین است عالم ارواح خبیثه که جحیم و آلام (رنج‌ها) آن در آن است، و هر کس که به یکی از این دو عالم متّصل شود به مرتبه‌ای از آن متحقّق است و متّصلین به عالم ارواح طیّبه و نه متّصلین به عالم ارواح خبیثه در مرتبه و درجه متساوی نیستند بلکه برای هر کدام مرتبه و درجه‌ای هست که برای غیر او از کسانی که به شأن او نمی‌باشند نیست} و خداوند به آنچه که عمل می‌کنند بصیر است [و عمل هر کدام و درجه‌اش را بر حسب عمل او می‌داند و بر حسب آن به او جزاء می‌دهد]

همانا خداوند بر مؤمنین منّت گذاشته (نعمت داده) آنوقت که رسولی از خودشان (بشری مثل آنها و از سنخ آنها) را در [میان] آنها مبعوث کرد که [بعد آنکه جهّالی بودند که نه کتابی و نه شریعتی را می‌شناختند] آیاتش را برای آنها بخواند و آنها را [از آنچه که برای انسان شایسته است که از آن پاکیزه شود] تزکیه کند (پاک گرداند) و به آنان کتاب و حکمت بیاموزد و اگرچه [آنها] قبل از آن البتّه در گمراهی واضحی (بدیهی) بودند

و آیا چون [در روز اُحُد با کشته شدن هفتاد نفر از شما] مصیبتی به شما اصابت کرد که مثل آن [در بَدْر با قتل هفتاد نفر و اسارت هفتاد تن] به شما اصابت کرده گفتید که این از کجا (چگونه) است؟ بگو آن از نزد خود شما است [با اختیار کردن فدیه گرفتن از اسیران در جنگ بَدْر و حال آنکه رسول (ص) به شما خبر داده بود که حکم دربارهٔ آنها کشتن است و با این وجود اصرار به فدیه گرفتن کردید نه کشتن تا آنکه خداوند فداء گرفتن را برای شما مباح کرد به شرط اینکه در سال قابل (آینده) به عدد کسانی که از او فداء می‌گیرید از شما کشته شود، و آن را قبول کردید و از هفتاد اسیر فداء گرفتید و عواقب آن را در سال قابل (آینده) در اُحُد دیدید] همانا خداوند بر هر چیزی توانا است [پس بر اصابت به شما و اصابت به دشمن شما قدرت دارد و گاهی برای مصالح راجعه به استکمال نفوستان شما را خوار می‌نماید]

و آنچه در روز رویارویی دو گروه [در اُحُد در هزیمت (شکست) و قتل و جرح] به شما اصابت کرد پس به اجازهٔ (با اباحت تکوینی و ترخیص) خداوند بود [تا آنکه شما را امتحان کند] و برای این [بود] که مؤمنین را معلوم کند

و برای این [بود] که کسانی که نفاق ورزیدند را معلوم کند [تا دو فریق (گروه) با ظهور ایمان اینان و نفاق آنان متمایز شوند و علم او به آن دو ظاهر شود یا برای اینکه پیامبر که همان مظهر او است بداند زیرا علم او علم خداوند است] و به آنها گفته شد بیایید [بدون نظر به خودتان و حفظ کردن شما انفستان و عیالتان] در راه خدا جنگ کنید یا [از خودتان و عیالتان و اموالتان بدون نظر به امر خداوند و راه او] دفاع کنید، گفتند: اگر می‌دانستیم که [آنچه که شما در آن هستید] جنگ است حتماً از شما تبعیّت می‌کردیم [زیرا در جنگ آنچه که در آن احتمال غلبه باشد هست ولو در بعضی احیان، و این امر این‌چنین نیست برای اینکه در آن جز مغلوبیّت و هلاکت نیست] در آنروز آنها به کفر نزدیک‌تر از ایمان بودند [و معنی می‌دهد که آنان بر اسلام بودند لکن آنها با ظهور نفاقشان مانند این است که آنها بین کفر و ایمان واقع شدند و به کفر نزدیک‌تر گشتند] که آنچه که در قلوبشان نیست را با زبان‌هایشان می‌گویند، و خداوند به آنچه [از اعتماد بر اسباب و عدم اعتقاد به خداوند و به نبوّت نبیّ (ص)] که پنهان می‌کنند داناتر است

به کسانی که به (در حقّ) برادرانشان گفتند و نشستند: که اگر [در نشستن و عدم خروج از مدینه] از ما اطاعت می‌کردند کشته نمی‌شدند [به آنان] بگو پس اگر راستگو می‌باشید [که تدبیر شما، شما را ابقا می‌کند و اینکه برادرانتان چون از تدبیر شما و قول شما خارج شدند هلاک شدند] مرگ را از خودتان دور کنید

و هرگز مپندار [یا مپندارید که] کسانی که [انفس آنها] در راه خدا کشته شده‌اند مرده هستند بلکه [آنان] زنده هستند [در حالی که با رزق مناسب به مقام آنها] نزد پروردگارشان روزی داده می‌شوند

شادمانند به آنچه که خداوند از فضلش به آنها داده {فضل خداوند بر نعمت‌های او اطلاق می‌شود که آنها را به بندگان خویش از جهت کثرات آنها افاضه می‌کند مثل احکام رسالت و نعمت‌هایی که خداوند به سبب قبول احکام رسالت و عمل به آنها به آن به عباد پاداش می‌دهد، کما اینکه رحمت بر نعمت‌هایی اطلاق می‌شود که آن از جهت وحدت آنها به بندگان افاضه می‌شود مثل ولایت و آثار آن و مجازات (جزا دادن) به آن} و بشارت می‌دهند [یا خوشحالی می‌کنند یا طلب خوشحالی می‌کنند یا به خودشان یا به غیر خود] به کسانی از پشت سرشان که هنوز به آنها ملحق نشده‌اند [بشارت می‌دهند] که نه ترسی بر آنان است و نه آنها اندوهگین می‌شوند