سورهٔ آل عمران

ای اهل کتاب چرا حقّ را با باطل ملبّس (مخلوط) می‌کنید و حقّ را کتمان می‌کنید و (حال آنکه) شما [حقّ را یا لُُبس و کتمان را] می‌دانید [یا حال آنکه شما علماء هستید]

و طایفه‌ای [اندک] از اهل کتاب [با حیله‌های شیطانی] گفتند: در آغاز روز به آنچه که بر کسانی که ایمان آورده‌اند نازل شده ایمان آورید [تا در قلوب کسانی که ایمان آورده‌اند از انکار و القاء شبهه متمکّن کنید] و در آخر آن (روز) کفر بورزید تا شاید که آنها (مسلمین) رجوع کنند (بازگردند)

و [کلام این طایفه را] باور نکنید مگر از کسی که از دین شما تبعیّت کرده، بگو همانا هدایت [حقیقی] هدایت خداوند [یعنی اعتقاد] است که به کسی مثل آنچه [از کتاب و شریعت] که به شما داده شد داده می‌شود، یا نزد پروردگار شما بر شما احتجاج (اعتراض) می‌کنند، [به اهل کتاب] بگو: [که فضل خداوند به دستان شما نیست تا با حیله‌های خود آن را بدهید یا مانع آن بشوید] همانا فضل (اعمّ از کتاب و حکمت و رسالت و نبوّت و هدایت و سعهٔ در صدر و در دنیا) به دست خداوند است آن را به کسی که می‌خواهد می‌دهد و خداوند [در فضل خود] دارای وسعت است [و با دادن آن به موسی (ع) و عیسی (ع) و امّت آن دو نَفادی (نیست شدنی) نیست تا آن را به غیر آن دو ندهد چنانکه پنداشتید و ادّعاء نمودید] و [به کسی که برای ایتای او اهل باشد] دانا است [پس هر آنکه اهلیّت بر او یافت به او عطاء می‌کند و اگرچه شما از آن اکراه دارید]

رحمت (ولایت) خود را به کسی که بخواهد اختصاص می‌دهد و خداوند دارای فضل عظیم است [به حیثی که نَفاد (نیست و نابود شدن) در فضل او و نه بخل در اعطای او برایش نیست] {فضل عبارت از رسالت و قبول آن با بیعت عامّهٔ نبویّه و قبول دعوت ظاهره می‌باشد و رحمت عبارت از ولایت و قبول آن با بیعت خاصّهٔ ولویّه و قبول دعوت باطنه است}

و از اهل کتاب [کسانی هستند که با حیل شیطانی حیله می‌کنند و از آنها کسانی هستند که از حیل سالم می‌باشند، و از اهل کتاب در مقام امانت و خیانت] کسانی هستند که اگر آنها را در مالی زیاد امین قرار دهی آن را به تو اداء می‌کنند و از آنها کسانی هستند که اگر دیناری را به امانت به آنها بسپاری آن را به تو اداء نمی‌کنند مگر مادام بر او قائم باشی (بپا ایستی)، آن [مذکور از عدم اداء] به این [سبب] است که آنها در [حقّ] امّی‌ها [در حقوق غیر اهل کتاب] گفتند مسؤولیتی (عقوبتی) بر ما نیست و بر خداوند دروغ می‌گویند [یعنی با گفتارشان این را بر خداوند تعلیق می‌کنند]، و (حال آنکه) آنها می‌دانند [که آن دروغ است] {این تعریض به امّت و آنچه است که آن را بعد وفات رسول (ص) احداث کردند از اختلاف و انکار هر فرقه حرمت دیگری را چنانکه آن در زمان ما بین منتحلین بر تشیّع و مقرّین به ائمّهٔ اثنی عشر واقع است حیثی که بعضی بعضی دیگر را تکفیر می‌نمایند و لعن می‌کنند و اموالشان و خونشان و فروج محصنات (زنان شوهردار) از زنانشان را حلال می‌شمارند با ادّعاء کردن این کلّی که مخالف با مذهب ما در نفسش و مالش و عِرضش حرمت ندارد}

آری [و حال آنکه مسؤولیت بر عهدهٔ آنها است زیرا خداوند ظلامهٔ (دادخواهی، آنچه به زور ستانده شود) بندگان را وا نمی‌گذارد] هر کس به عهدش [که آن را با نبیّ (ص) یا وصیّ نبیّ (ع) با بیعت عامّه یا خاصّه عهد کرده و وفاء به سایر عهود از وفاء به این عهد است زیرا آن مأخوذ در آن است] وفا کند و [از مخالفت با آنچه که در بیعتش به آن عهد بسته] بپرهیزد [و امانتداری جزءِ آنچه است که به آن عهد بسته چه امّى باشد یا از اهل کتاب یکسان است] پس همانا خداوند پرهیزگاران را دوست می‌دارد [و محبّ از کسی که به محبوبش ظلم کند انتقام می‌گیرد]

همانا کسانی که عهد خداوند را [که در بیعت، به آن عهد بستند] و قسم‌هایشان را به بهایی اندک [از اعراض دنیا و اغراض آن] می‌فروشند {أیمان جمع یمین به معنی قسم است و جز این نیست که یمین نامیده شده برای اینکه آنان حین حلف (قسم خوردن) آن را با دست راست عقد می‌کردند، یا مراد عقود بیعت است، زیرا بیعت بسته نمی‌شود مگر با دست راست} آنان در آخرت بهره‌ای (نصیبی) ندارند و خداوند با آنها کلام نمی‌گوید و در روز قیامت به آنها نظر نمی‌کند و آنها را پاک نمی‌کند [به معنی اینکه بر آنها ثناء (ستایش) نمی‌کند و از آنها به خیر ذکر نمی‌کند، یا آنها را از ذنوبشان پاکیزه نمی‌کند] و عذابی دردناک دارند

و همانا البتّه گروهی از آنها زبان‌هایشان را با [قرائت] کتاب می‌چرخانند تا بپندارید که [آنچه که بر زبان آنان جاری می‌شود] آن از کتاب است و (حال آنکه) آن از کتاب نیست و می‌گویند که آن از نزد خداوند است و (حال آنکه) آن از نزد خداوند نیست [بلکه آن از نزد خودشان و از نزد شیطان است] {برای اینکه کتاب آن است که بر زبانی که برای خلوّ (خالی شدن) صاحبش از نسبت وجود به خودش و او گشتن او و گشتن اعضای او آلات خداوند زبان خداوند گشته جاری شود، و این مَقروّ (قرائت شده) و اگرچه به صورت کتاب باشد لکن آن جاری بر زبانی است که نسبتی بین آن و خداوند نیست} و [با این قول] بر خداوند دروغ می‌گویند (می‌بندند) و (حال آنکه) آنها می‌دانند [که آن دروغ است یا آنان در شمار علماء هستند یا غیر از آنچه که آن را با زبانشان می‌چرخانند بر خداوند دروغ می‌بندند و حال آنکه آنها می‌دانند که آن دروغ است]

بر بشری نسزد که خداوند کتاب (رسالت و احکام آن) و حکم (ولایت و آثار آن) و نبوّت (مراتب بین آن دو) به او بدهد سپس به مردم بگوید بندهٔ من باشید نه [بندهٔ] خداوند، و لکن می‌گوید: ربّانی (منسوب به ربّ) باشید به آنچه که کتاب را [به امثال خود] تعلیم می‌دادید (درس می‌دهید) و به آنچه که درس می‌کنید [یعنی کتاب را قرائت می‌کنید]

و به شما [ای ناقصان اقتداء کننده] امر نمی‌کند که ملائکه و پیامبران را به عنوان ارباب بگیرید [و خداوند به بشری امر نمی‌کند که مردم را به عبادت خویش دعوت کند] آیا بعد آنکه شما [با قبول نبوّت از انبیاء و بیعت با آنها با بیعت عامّهٔ نبویّه] اسلام آوردید شما را به کفر امر می‌کند!