سورهٔ دخان

محل نزول:   مکّه
تعداد کل آیات: ۵۹
نام‌های سوره:
دخان، حم دخان
نمایش آیات ۱ الی ۵۹
(نمایش صفحه به صفحه آیات سوره)
تفسیر

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيم


جزء ۲۵
سوره دخان
حزب ۹۹

١ حم

«حم»

- ترجمه سلطانی

حم

- ترجمه راستین

حم (قسم به حمید و مجید دو نام مقدس الهی)

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٢ وَالْكِتَابِ الْمُبِينِ

قسم به کتاب مبین [یعنی ظاهر یا مظهر فضل کسی که بر او نازل شده، یا صدق او، یا ظاهر المعنی، یا ظاهر الآثار]

- ترجمه سلطانی

قسم به کتاب مبین (ظاهر و مظهر)

- ترجمه راستین

قسم به این کتاب روشن بیان.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٣ إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةٍ مُّبَارَكَةٍ إِنَّا كُنَّا مُنذِرِينَ

همانا ما آن را در شبی مبارک (شب قدر) [از مقام عالی آن که همان مقام مشیّت است، یا مقام اقلام عالیه، یا مقام لوح محفوظ] نازل کردیم همانا ما بیم دهنده می‌باشیم {هر مرتبهٔ دانیه نسبت به مرتبهٔ عالیه برای اختلاط آن با ظلمت امکان و ظلمت کثرت و فرق (پراکندگی) بیشتر از مرتبهٔ عالیه شب نامیده می‌شود، کما اینکه مرتبهٔ عالیه نسبت به مرتبهٔ دانیه روز نامیده می‌شود}

- ترجمه سلطانی

همانا ما آن را در شبی مبارک نازل کردیم همانا ما بیم دهنده می‌باشیم

- ترجمه راستین

که ما آن را در شبی مبارک (شب قدر) فرستادیم، که ما بیم کننده‌ایم (و خلق را از عذاب قیامت آگاه کنیم و بترسانیم).

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٤ فِيهَا يُفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَكِيمٍ

در آن هر امر محکمی [که بطلان و محو و اثبات و نسخ و تشابه به آن راه نمی‌یابد] جدا می‌شود {پس امر محکمی از عالم امر تنزّل داده می‌شود، و هر آنچه که در این عالم وجود می‌یابد لابدّ از این است که از عالم عقول و نفوس الی آن عالم نازل می‌شود و قدر آن در آن مقدّر می‌شود سپس در این عالم ظاهر می‌شود}

- ترجمه سلطانی

در آن هر امر محکمی جدا می‌شود

- ترجمه راستین

در آن شب هر امر استواری (با حکمت و تدبیر نظام احسن) معیّن و ممتاز می‌گردد.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٥ أَمْرًا مِّنْ عِندِنَا إِنَّا كُنَّا مُرْسِلِينَ

به عنوان امری از نزد ما همانا ما ارسال کننده می‌باشیم

- ترجمه سلطانی

به عنوان امری از نزد ما همانا ما ارسال کننده می‌باشیم

- ترجمه راستین

تعیین آن امر البته از جانب ما که فرستنده پیغمبرانیم خواهد بود.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٦ رَحْمَةً مِّن رَّبِّكَ إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ

به عنوان رحمت از پروردگارت همانا او شنوا است [که شنوایی سوای او نیست و اقوال بندگان با زبان‌های قالی و حالی و استعدادی آنها را می‌شنود] و دانا است [که دانایی سوای او نیست، و آنچه که با زبان‌های قالی و حالی خود از او سؤال می‌کنند را می‌داند]

- ترجمه سلطانی

به عنوان رحمت از پروردگارت همانا او شنوا و دانا است

- ترجمه راستین

(این ارسال رسول از) لطف و رحمت پروردگار توست که شنوا و داناست.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٧ رَبِّ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا إِن كُنتُم مُّوقِنِينَ

پروردگار آسمان‌ها و زمین و آنچه که بین آن دو است اگر موقن (دارای یقین) ‌باشید [آن را می‌دانستید]

- ترجمه سلطانی

پروردگار آسمان‌ها و زمین و آنچه که بین آن دو است اگر موقن (دارای یقین) می‌باشید (آن را می‌دانستید)

- ترجمه راستین

همان پروردگاری که خالق آسمانها و زمین و هر آنچه میان آنهاست اوست اگر یقین دارید.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٨ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ يُحْيِي وَيُمِيتُ رَبُّكُمْ وَرَبُّ آبَائِكُمُ الْأَوَّلِينَ

هیچ خدایی جز او نیست زنده می‌کند و می‌میراند، پروردگار شما و پروردگار نیاکان شما است [و لکن آنها یقین ندارند]

- ترجمه سلطانی

هیچ خدایی جز او نیست زنده می‌کند و می‌میراند، پروردگار شما و پروردگار نیاکان شما است

- ترجمه راستین

هیچ خدایی غیر او نیست، او زنده می‌گرداند و باز می‌میراند، او خدای آفریننده شما و پدران پیشین شماست.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٩ بَلْ هُمْ فِي شَكٍّ يَلْعَبُونَ

بلکه آنان در شکّ هستند و [با دین] بازی می‌کنند [و آن را آلت اشتغال خیالشان و اطمینان آن قرار می‌دهند]

- ترجمه سلطانی

بلکه آنان در شکّ هستند و (با دین) بازی (سرگرمی) می‌کنند

- ترجمه راستین

(کافران را به خدا و قیامت ایمان نیست) بلکه با شک و ریب (و استهزاء) به بازیچه (دنیا) مشغولند.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

١٠ فَارْتَقِبْ يَوْمَ تَأْتِي السَّمَاءُ بِدُخَانٍ مُّبِينٍ

پس (در حالی که) مراقب [آنان هستی منتظر] آنروزی باش که آسمان دودی آشکار بر می‌آورد

- ترجمه سلطانی

پس مراقب (منتظر) آنروزی باش که آسمان دودی آشکار بر می‌آورد

- ترجمه راستین

(ای رسول) منتظر باش روزی را که (بر عذاب کافران) آسمان دودی پدید آرد پیدا و آشکار.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

١١ يَغْشَى النَّاسَ هَذَا عَذَابٌ أَلِيمٌ

که [آن دود] مردم را در بر می‌گیرد (می‌پوشاند) این عذابی دردناک است {وقت احتضار دودی از باطن بین آسمان و زمین دیده می‌شود و لذلک وارد شده که دود از علامات ساعت (قیامت) است، و همچنین اشاره به قحطی است و عرب شرّ غالب شده را «دخان» می‌نامد}

- ترجمه سلطانی

که مردم را در بر می‌گیرد (می‌پوشاند) این عذابی دردناک است

- ترجمه راستین

آن دود آسمانی که عذابی دردناک است مردم را احاطه کند.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

١٢ رَّبَّنَا اكْشِفْ عَنَّا الْعَذَابَ إِنَّا مُؤْمِنُونَ

ای پروردگار ما عذاب را از ما برطرف کن همانا ما [به تو یا به رسول تو یا به خلیفهٔ او یا به روز آخر] مؤمن هستیم

- ترجمه سلطانی

ای پروردگار ما عذاب را از ما برطرف کن همانا ما مؤمن هستیم

- ترجمه راستین

(و کافران فریاد برآرند که) پروردگارا، این عذاب از ما بر طرف ساز که ما البته ایمان می‌آوریم.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

١٣ أَنَّى لَهُمُ الذِّكْرَى وَقَدْ جَاءَهُمْ رَسُـولٌ مُّبِينٌ

چگونه متذکّر شوند و (حال آنکه) رسول مبین [ظاهر الصّدق یا مُظهر صدق او] نزد آنان آمد

- ترجمه سلطانی

چگونه متذکّر شوند و (حال آنکه) رسول مبین (ظاهر الصّدق یا مُظهر صدق) نزد آنان آمد

- ترجمه راستین

کجا متذکر شده و ایمان می‌آورند در صورتی که رسول ما با آیات روشن بیان آمد (و ایمان نیاوردند).

- ترجمه الهی قمشه‌ای

١٤ ثُمَّ تَوَلَّوْا عَنْهُ وَقَالُوا مُعَلَّمٌ مَّجْنُونٌ

سپس از او روی گردانیدند و گفتند: تعلیم داده شده‌ای [است که آنچه که می‌گوید را غلامی عجمی از بعضی اهالی ثقیف (قبیله‌ای بین طائف و مکّه) به او تعلیم می‌دهد] مجنون است [بعد آنکه حین نزول وحی از او شبه غشّ دیدند]

- ترجمه سلطانی

سپس از او روی گردانیدند و گفتند: تعلیم داده شده‌ای مجنون است

- ترجمه راستین

پس (از مشاهده آیات) باز از او اعراض کردند و گفتند: او شخص دیوانه‌ای است که (مردم قرآن را) به او آموخته‌اند.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

١٥ إِنَّا كَاشِفُو الْعَذَابِ قَلِيلًا إِنَّكُمْ عَائِدُونَ

همانا ما عذاب را اندکی [از شما] برطرف کردیم، [با این حال] شما [به سوی انکار] برگشت کننده‌اید

- ترجمه سلطانی

همانا ما اندکی عذاب را (از شما) برطرف کردیم، (با این حال) شما (به سوی انکار) برگشت کننده‌اید

- ترجمه راستین

ما تا زمانی اندک (که برای امتحان) عذاب را (از شما) برمی‌داریم باز (به کفر خود) بر می‌گردید.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

١٦ يَوْمَ نَبْطِشُ الْبَطْشَةَ الْكُبْرَى إِنَّا مُنتَقِمُونَ

روزی که با آن حملهٔ بزرگ و ناگهانی حمله‌ور شویم همانا ما انتقام گیرنده‌ایم

- ترجمه سلطانی

روزی که با آن حملهٔ بزرگ و ناگهانی حمله‌ور شویم همانا ما انتقام گیرنده‌ایم

- ترجمه راستین

(ای رسول منتظر باش) آن روز بزرگ که ما (آنها را) به عذاب سخت بگیریم که البته ما (از آنها) انتقام خواهیم کشید.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

١٧ وَلَقَدْ فَتَنَّا قَبْلَهُمْ قَوْمَ فِرْعَوْنَ وَجَاءَهُمْ رَسُـولٌ كَرِيمٌ

و همانا قبل آنان قوم فرعون را [به انواع عذاب‌های نهگانه] آزمودیم (ابتلاء کردیم) و رسولی بزرگوار نزد آنها آمد

- ترجمه سلطانی

و همانا قبل از آنان قوم فرعون را آزمودیم (ابتلاء کردیم) و رسولی بزرگوار نزد آنها آمد

- ترجمه راستین

و ما پیش از این امت قوم فرعون را آزمودیم و رسولی بزرگوار (مانند موسی) به سوی آنها فرستادیم.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

١٨ أَنْ أَدُّوا إِلَيَّ عِبَادَ اللَّهِ إِنِّي لَكُمْ رَسُـولٌ أَمِينٌ

[با این رسالت نزد آنها آمد] که بندگان خداوند را به من واگذارید همانا من فرستاده‌ای امین برای شما هستم

- ترجمه سلطانی

که بندگان خداوند را به من واگذارید همانا من فرستاده‌ای امین برای شما هستم

- ترجمه راستین

(او گفت) که (ای فرعونیان) امر بندگان خدا را به من واگذارید، که من بر شما به یقین رسول امین پروردگارم.

- ترجمه الهی قمشه‌ای
جزء ۲۵
سوره دخان
حزب ۱۰۰

١٩ وَأَن لَّا تَعْلُوا عَلَى اللَّهِ إِنِّي آتِيكُم بِسُلْطَانٍ مُّبِينٍ

و اینکه [با استعلاء (برتری طلبی) بر خلیفهٔ او] بر خداوند برتری مجویید همانا من حجّتی آشکار [بر صدق خود، ید بیضاء و عصاء] برای شما آورده‌ام

- ترجمه سلطانی

و اینکه بر خداوند برتری مجویید همانا من حجّتی آشکار (بر صدق خود) برای شما آورده‌ام

- ترجمه راستین

و زنهار بر خدا تکبر و طغیان مجویید که من بر شما حجت آشکار آوردم.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٢٠ وَإِنِّي عُذْتُ بِرَبِّي وَرَبِّكُمْ أَن تَرْجُمُونِ

و همانا من به پروردگار خود و پروردگار شما پناه می‌برم از اینکه مرا سنگسار کنید

- ترجمه سلطانی

و همانا من به پروردگار خود و پروردگار شما پناه می‌برم از اینکه مرا سنگسار کنید

- ترجمه راستین

و من به خدای خود و خدای شما پناه می‌برم از اینکه عزم آزار و سنگسار من کنید.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٢١ وَإِن لَّمْ تُؤْمِنُوا لِي فَاعْتَزِلُونِ

و اگر به من ایمان نمی‌آورید [و مرا تصدیق نمی‌کنید] پس [مرا اذیّت نکنید زیرا اذیّت کردن من موجب عذاب دردناکی برای شما است که مدفعی (محلّ دفعی) از آن نیست]، از من کناره‌گیری کنید

- ترجمه سلطانی

و اگر به من ایمان نمی‌آورید پس، از من کناره‌گیری کنید

- ترجمه راستین

و اگر به (رسالت) من ایمان نمی‌آورید پس مرا به حال خود واگذارید (و در پی قتل و آزارم بر نیایید).

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٢٢ فَدَعَا رَبَّهُ أَنَّ هَـؤُلَاءِ قَوْمٌ مُّجْرِمُونَ

[بعد آنکه به غایت جهدش در نصیحت کردن آنان رسید و سال‌ها بر آن گذشت و بارها مبتلاء شدند و هرگاه که مبتلاء می‌شدند او را به ارسال بنی اسرائیل و ترک استعباد (به بردگی گرفتن) آنها و به ایمان به او وعده می‌دادند، و هرگاه از عذاب نجات می‌یافتند عهدشان را نقض می‌کردند، پس چون دید که نصیحت و نه ابتلاء در آنها نفع نمی‌کند] آنگاه پروردگارش را دعاء کرد که اینان گروهی مجرم هستند

- ترجمه سلطانی

آنگاه پروردگارش را دعاء کرد که اینان گروهی مجرم هستند

- ترجمه راستین

(فرعونیان دست از ستمش برنداشتند) پس دعا کرد که ای خدا، اینان مردمی سخت مجرم و بدکارند.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٢٣ فَأَسْرِ بِعِبَادِي لَيْلًا إِنَّكُم مُّتَّبَعُونَ

[آنگاه به مسئولش (درخواستش) او را اجابت کردیم و اِهلاک آنها را اراده کردیم] پس [به او گفتیم] شبانه بندگان مرا (بنی اسرائیل را) در شبی سیر بده (بِبَر)، زیرا آنها (قِبطی‌ها) [شما را] دنبال کننده‌اند

- ترجمه سلطانی

پس شبانه بندگان مرا در شبی سیر بده (بِبَر)، زیرا آنها دنبال کننده‌اند

- ترجمه راستین

(خدا فرمود) پس تو بندگان (با ایمان) مرا شبانه از شهر بیرون بر، چرا که فرعونیان شما را تعقیب کنند.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٢٤ وَاتْرُكِ الْبَحْرَ رَهْوًا إِنَّهُمْ جُندٌ مُّغْرَقُونَ

و دریا را [در حالی که] گشوده شده پشت سر بگذار همانا آنها لشکریانی هستند که غرق می‌شوند

- ترجمه سلطانی

و دریا را (در حالی که) گشوده شده پشت سر بگذار همانا آنها لشکریانی هستند که غرق می‌شوند

- ترجمه راستین

آن گاه دریا را (همان گونه که بر تو بشکافتیم) آرام و خشک بگذار و بگذر که فرعون و لشکریانش تمام به دریا غرق شوند.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٢٥ كَمْ تَرَكُوا مِن جَنَّاتٍ وَعُيُونٍ

چه بسیار از بستان‌ها و چشمه‌ها را ترک کردند

- ترجمه سلطانی

چه بسیار از بستان‌ها و چشمه‌ها را ترک کردند

- ترجمه راستین

چه بسیار باغ و بستانها و چشمه‌های آب،

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٢٦ وَزُرُوعٍ وَمَقَامٍ كَرِيمٍ

و کشتزارها و مقام (منازل) بزرگ

- ترجمه سلطانی

و کشتزارها و مقام (منازل) بزرگ

- ترجمه راستین

و کشت و زرعها و مقام و منزلهای عالی رها کردند و رفتند.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٢٧ وَنَعْمَةٍ كَانُوا فِيهَا فَاكِهِينَ

و نعمت‌هایی را که دربارهٔ آنها مزاح کننده بودند

- ترجمه سلطانی

و نعمت‌هایی را که دربارهٔ آنها مزاح کننده بودند

- ترجمه راستین

و ناز و نعمت وافری که در آن غرق بودند و از همه چشم پوشیدند.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٢٨ كَذَلِكَ وَأَوْرَثْنَاهَا قَوْمًا آخَرِينَ

این‌چنین [بودند، یا امر این‌چنین بود] و آنجا را به قومی دیگر (بنو اسرائیل) به میراث دادیم

- ترجمه سلطانی

این‌چنین (بودند، یا امر این‌چنین بود) و آنجا را به قومی دیگر به میراث دادیم

- ترجمه راستین

این چنین بود و ما آن ناز و نعمتها را از قوم گذشته ارث به قوم دیگر دادیم.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٢٩ فَمَا بَكَتْ عَلَيْهِمُ السَّمَاءُ وَالْأَرْضُ وَمَا كَانُوا مُنظَرِينَ

پس آسمان و زمین بر آنها نگریست و مهلت داده نشدند

- ترجمه سلطانی

پس آسمان و زمین بر آنها نگریست و مهلت داده نشدند

- ترجمه راستین

و بر مرگ گذشتگان هیچ چشم آسمان و زمین نگریست و بر هلاکشان مهلت ندادند.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٣٠ وَلَقَدْ نَجَّيْنَا بَنِي إِسْرَائِيلَ مِنَ الْعَذَابِ الْمُهِينِ

و همانا بنی اسرائیل را از عذاب ذلّت آور (خوار کننده) [آن استعباد (به بردگی کشیدن) آنها و امر قبطی به آنها به حمل گِل بر سَلالیم (نردبان‌ها) با اینکه آنها در قید (بند) بودند و قتل پسرانشان و استحیاء (زنده نگه داشتن، تفتیش حیاء کردن) زنانشان است] نجات دادیم

- ترجمه سلطانی

و همانا بنی اسرائیل را از عذاب ذلّت آور (خوار کننده) نجات دادیم

- ترجمه راستین

و البته ما بنی اسرائیل را از عذاب ذلّت و خواری نجات دادیم.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٣١ مِن فِرْعَوْنَ إِنَّهُ كَانَ عَالِيًا مِّنَ الْمُسْرِفِينَ

از فرعون، همانا او برتری‌جویی [مسلّط بر سرزمین مصر] از اسراف‌کاران بود

- ترجمه سلطانی

از فرعون، همانا او برتری‌جویی از اسراف‌کاران بود

- ترجمه راستین

از شر فرعون که سخت متکبر و ستمکار بود آسوده ساختیم.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٣٢ وَلَقَدِ اخْتَرْنَاهُمْ عَلَى عِلْمٍ عَلَى الْعَالَـمِينَ

و (حال آنکه) هرآینه آنها را از روی علم بر عالمیان [زمان خود] برگزیدیم

- ترجمه سلطانی

و (حال آنکه) هرآینه آنها را از روی علم بر عالمیان (زمان خود) برگزیدیم

- ترجمه راستین

و آنها را در آن دور بر عالمیان به علم و دانش (کتاب آسمانی تورات) برگزیدیم.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٣٣ وَآتَيْنَاهُم مِّنَ الْآيَاتِ مَا فِيهِ بَلَاءٌ مُّبِينٌ

و از آیات خود [مانند فَلَق (شکافتن) دریا و تظلیل (سایبان شدن، سایه افکندن) غَمام (ابرها) و دادن مَنّ و سَلْوی] آنچه که در آنها امتحانی واضح بود به آنها دادیم

- ترجمه سلطانی

و از آیات خود آنچه که در آن امتحانی واضح بود به آنها دادیم

- ترجمه راستین

و آیات و معجزاتی (از رحمت و غضب) بر آنها به دست موسی آوردیم که در آن کاملا و آشکارا آزمایش شوند.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٣٤ إِنَّ هَـؤُلَاءِ لَيَقُـولُونَ

همانا اینان، [قریش، به جهت انکار بر معاد] البتّه می‌گویند:

- ترجمه سلطانی

همانا اینان البتّه می‌گویند:

- ترجمه راستین

همانا اینان (یعنی مشرکان مانند دهریان) البته خواهند گفت،

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٣٥ إِنْ هِيَ إِلَّا مَوْتَتُنَا الْأُولَى وَمَا نَحْنُ بِمُنشَرِينَ

که [مردنی، یا فتنه (آزمایش) شدنی، یا عاقبت و نهایت امر] جز همین مرگ اوّل ما نیست و ما زنده شونده (بازگشت کنندهٔ برانگیخته شونده) نیستیم

- ترجمه سلطانی

که جز همین مرگ اوّل ما (چیزی) نیست و ما زنده شونده نیستیم

- ترجمه راستین

که ما جز این مرگ اول (دیگر هیچ مرگ و زندگی) نداریم و هیچ (در قیامت) زنده نخواهیم شد.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٣٦ فَأْتُوا بِآبَائِنَا إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ

پس اگر [در وعدهٔ اعادت (باز گرداندن) و ثواب و عِقاب] راستگو می‌باشید پدران ما (مردگان به مرگ اولی) را بیاورید {اِعادَت و بَعْث (برانگیخته شدن) در آخرت و انتهاء (پایان یافتن) از دنیا را در دنیا قرار دادند، پس با قیاس سقیمی قیاس کردند و ندانستند که کسی که بالفعل گشت ممکن نمی‌شود که بالقوّه گردد، و اِعادت در دنیا نمی‌شود مگر با بالقوّه قرار دادن آنچه که بالفعل است، و امّا رجعت (بازگشت) به دنیا و احیاء اموات که به بزرگان نسبت داده شده پس آن با بالقوّه قرار دادن آنچه که بالفعل است نیست و جز این نیست که آن توسعه دادن (فراخ کردن مهلت دادن) از سوی کامل در وجود میّت است}

- ترجمه سلطانی

پس اگر راستگو می‌باشید پدران ما را بیاورید

- ترجمه راستین

پس پدران ما را اگر راست می‌گویید بیاورید.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٣٧ أَهُمْ خَيْرٌ أَمْ قَوْمُ تُبَّعٍ وَالَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ أَهْلَكْنَاهُمْ إِنَّهُمْ كَانُوا مُجْرِمِينَ

آیا اینان بهترند یا قوم تُبّع (نام پادشاهان یمن است) و کسانی که قبل از آنها [مانند قوم نوح و عاد و ثمود، که آنان از جهت احوال بحسب دنیا بهتر از اینان بودند، از جهت قوّت اقوی (قوی‌تر) و از جهت اموال و اولاد اکثر (بیشتر) و از جهت اعمار (عمرها) اطول (طولانی‌تر) بودند و معذلک] آنان را [به کفرشان] هلاک کردیم [و حال آنکه اینان از جهت احوال اخس (زبون‌تر) از آنان و به جهت کفر اشدّ (شدید‌تر) هستند پس با اینان چه کنیم؟!] همانا آنها مجرم بودند

- ترجمه سلطانی

آیا اینان بهترند یا قوم تُبّع (نام پادشاهان یمن) و کسانی که قبل از آنها آنان را هلاک کردیم همانا آنها مجرم بودند

- ترجمه راستین

آیا اینان بهترند (و نیرومندتر) یا قوم تبّع و اقوام پیش از آنان که چون بسیار مردم بدکار مجرمی بودند ما همه را هلاک کردیم.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٣٨ وَمَا خَلَقْنَا السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَا لَاعِبِينَ

و آسمان‌ها و زمین و آنچه که بین آن دو است را به بازی خلق نکرده‌ایم [تا با خلق کردن آنها بازی کرده باشیم و به آنها و ثوابشان و عقابشان تعرّض نکنیم]

- ترجمه سلطانی

و آسمان‌ها و زمین و آنچه که بین آن دو است را به بازی خلق نکرده‌ایم

- ترجمه راستین

و ما آسمانها و زمین و آنچه را بین آنهاست به بازیچه خلق نکردیم.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٣٩ مَا خَلَقْنَاهُمَا إِلَّا بِالْحَقِّ وَلَكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ

آن دو [و مابین آن دو] را مگر به حقّ [که همان ولایت مطلقه‌ای است که حقّ بودن هر ذی‌حقّى به آن است] خلق نکرده‌ایم و لکن بیشتر آنان نمی‌دانند [که آن این‌چنین است یا اصلاً علمى ندارند بلکه آنچه از صورت علم که دارند جهل مشابه به علم است و لذلک آنها را اعداء اهل علم می‌بینی]

- ترجمه سلطانی

آن دو را مگر به حقّ خلق نکرده‌ایم و لکن بیشتر آنان نمی‌دانند

- ترجمه راستین

آنها را جز به حق (و از روی حکمت و مصلحت) نیافریدیم و لیکن اکثر مردم از آن آگاه نیستند.

- ترجمه الهی قمشه‌ای
جزء ۲۵
سوره دخان
حزب ۱۰۰

٤٠ إِنَّ يَوْمَ الْفَصْلِ مِيقَاتُهُمْ أَجْمَعِينَ

همانا روز فصل (جدایی، قیامت) وعده‌گاه همهٔ آنها است [پس در آنجا بین مُحِقّ و مبطل و عالِم و جاهل مشابه به عالِم جدایی می‌افکنیم]

- ترجمه سلطانی

همانا روز فصل (جدایی) وعده‌گاه همهٔ آنها است

- ترجمه راستین

همانا روز قیامت که روز فصل و جدایی (مؤمن و کافر) است وعده‌گاه جمیع خلایق است.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٤١ يَوْمَ لَا يُغْنِي مَوْلًى عَن مَّوْلًى شَيْئًا وَلَا هُمْ يُنصَرُونَ

روزی که دوست از دوست چیزی را [از اغناء (بی‌نیازی) یا چیزی از عذاب خداوند] بی‌نیاز نمی‌کند و آنها یاری نمی‌شوند [یعنی بعد ابتلای آنان دوستانشان و نه غیر دوستان آنان را یاری نمی‌کنند]

- ترجمه سلطانی

روزی که دوست از دوست چیزی را بی‌نیاز (کفایت) نمی‌کند و آنها یاری نمی‌شوند

- ترجمه راستین

روزی که هیچ حمایت خویش و یار و یاوری کسی را از عذاب نرهاند و احدی را نصرت نکنند.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٤٢ إِلَّا مَن رَّحِمَ اللَّهُ إِنَّهُ هُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ

مگر کسی که خداوند [به او] رحم کند [که آن منحصر است به کسی که با بیعت خاصّه ولایت را قبول کرده، یا کسی که در وقت احتضار در حالی که علی (ع) حضور دارد ولایت را قبول کند] همانا او غالب و رحیم (مهربان) است

- ترجمه سلطانی

مگر کسی که خداوند (به او) رحم کند همانا او غالب و رحیم (مهربان) است

- ترجمه راستین

مگر آن که خدا به او رحم کند، که او تنها بر خلق مقتدر و مهربان است.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٤٣ إِنَّ شَجَرَتَ الزَّقُّومِ

همانا درخت زقّوم

- ترجمه سلطانی

همانا درخت زقّوم

- ترجمه راستین

همانا درخت زقّوم جهنّم،

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٤٤ طَعَامُ الْأَثِيمِ

خوراک گناهکار است

- ترجمه سلطانی

خوراک گناهکار است

- ترجمه راستین

قوت و غذای بدکاران است.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٤٥ كَالْمُهْلِ يَغْلِي فِي الْبُطُونِ

مانند مُهل {مُهْل اسم است برای جمیع معدنیّات جواهر مانند نقره و آهن و نحو آن دو، و قطران رقیق و ماذاب (گدازه‌ها) مس یا آهن، و زیت (روغن) یا دُردی (لای، ته مانده) آن یا رقیق شدهٔ آن، و سمّ و قَیْح (چرک) و صدید (خونابه) میّت} که در شکم‌ها می‌جوشد

- ترجمه سلطانی

مانند مُهل (ریم لاشهٔ مرده) که در شکم‌ها می‌جوشد

- ترجمه راستین

که آن غذا در شکمهاشان چون مس گداخته در آتش می‌جوشد.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٤٦ كَغَلْيِ الْحَمِيمِ

مانند جوشیدن آب جوشان (آب داغی در منتهای حرارت)

- ترجمه سلطانی

مانند جوشیدن آب جوشان

- ترجمه راستین

آن سان که آب به روی آتش جوشان است.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٤٧ خُذُوهُ فَاعْتِلُوهُ إِلَى سَوَاءِ الْجَحِيمِ

[به زبانیه (دوزخبان) گفته می‌شود:] او را بگیرید پس [به عُنف] او را به وسط جهنّم بکِشید

- ترجمه سلطانی

او را بگیرید پس (بدون ترحّم) او را به سوی وسط جهنّم بکِشید

- ترجمه راستین

(خطاب قهر رسد که) این بدکار را بگیرید و به میان دوزخ افکنید.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٤٨ ثُمَّ صُبُّوا فَوْقَ رَأْسِهِ مِنْ عَذَابِ الْحَمِيمِ

سپس از عذاب آب جوشان بر سر او بریزید

- ترجمه سلطانی

سپس از عذاب آب جوشان بر سر او بریزید

- ترجمه راستین

پس از آن آب جوشان بر سرش فرو ریزید.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٤٩ ذُقْ إِنَّكَ أَنتَ الْعَزِيزُ الْكَرِيمُ

[استهزاءً به او گفته می‌شود] بِچش همانا تو همان عزیز و کریم هستی

- ترجمه سلطانی

بچش همانا تو همان عزیز و کریم هستی

- ترجمه راستین

(و به استهزاء وی گویید: عذاب دوزخ را) بچش که تو بسیار (نزد خود) توانمند و گرامی هستی.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٥٠ إِنَّ هَذَا مَا كُنتُم بِهِ تَمْتَرُونَ

همانا این همان چیزی است که در آن تردید (شکّ) [یا مجادله] می‌کردید

- ترجمه سلطانی

همانا این همان چیزی است که در آن تردید می‌کردید

- ترجمه راستین

این همان عذابی است که از آن در شک و انکار بودید.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٥١ إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي مَقَامٍ أَمِينٍ

همانا پرهیزگاران در مقامی [که صاحب آن از شرور و آفات] امن [است]

- ترجمه سلطانی

همانا پرهیزگاران در مقامی امن

- ترجمه راستین

همانا (آن روز سخت) آنان که متّقی و خداترس بودند مقام امن و امان یابند.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٥٢ فِي جَنَّاتٍ وَعُيُونٍ

در جنّت‌ها و چشمه‌سار‌ها هستند

- ترجمه سلطانی

در جنّت‌ها و چشمه‌سار‌ها هستند

- ترجمه راستین

در باغها و کنار چشمه‌ها و نهرها بیارامند.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٥٣ يَلْبَسُونَ مِن سُندُسٍ وَإِسْتَبْرَقٍ مُّتَقَابِلِينَ

که از حریر لطیف و دیبای ضخیم می‌پوشند [در حالی که] روبروی هم [نشسته‌اند]

- ترجمه سلطانی

که از حریر لطیف و دیبای ضخیم می‌پوشند (در حالی که) روبروی هم (نشسته‌اند)

- ترجمه راستین

لباس از سندس و استبرق (حریر نازک و ستبر) پوشند و رو به روی هم بر تختها تکیه زنند.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٥٤ كَذَلِكَ وَزَوَّجْنَاهُم بِحُورٍ عِينٍ

[احوال آنان] این‌چنین است و آنها را به ازدواج حوراء (زن سپید پوست) عین (درشت چشم) در می‌آوریم

- ترجمه سلطانی

(احوال آنان) این‌چنین است و آنها را به ازدواج حوراء (زن سپید پوست) عین (درشت چشم) در می‌آوریم

- ترجمه راستین

همچنین است و با حوریان زیبا چشمشان جفت قرار داده‌ایم.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٥٥ يَدْعُونَ فِيهَا بِكُلِّ فَاكِهَةٍ آمِنِينَ

در آنجا هر میوه‌ای را [در هر زمانی] در امنیّت [از آفات و شرور] می‌طلبند

- ترجمه سلطانی

در آنجا هر میوه‌ای را در امنیّت (از آفات و شرور) می‌طلبند

- ترجمه راستین

در آن بهشت پر نعمت از هر نوع میوه‌ای بخواهند بر آنان حاضر و (از هر درد و رنج و زحمت) ایمن و آسوده‌اند.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٥٦ لَا يَذُوقُونَ فِيهَا الْمَوْتَ إِلَّا الْمَوْتَةَ الْأُولَى وَوَقَاهُمْ عَذَابَ الْجَحِيمِ

در آنجا [طمع] مرگ را نمی‌چشند مگر [همان] مردن اوّل را و آنها را از عذاب جحیم حفظ می‌کند

- ترجمه سلطانی

در آنجا (طمع) مرگ را نمی‌چشند مگر (همان) مردن اوّل را و آنها را از عذاب جحیم حفظ می‌کند

- ترجمه راستین

و جز آن مرگ اول (که از دنیا مردند) دیگر هیچ طعم مرگ را نمی‌چشند و خدا آنها را از عذاب دوزخ محفوظ خواهد داشت.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٥٧ فَضْلًا مِّن رَّبِّكَ ذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ

آن به عنوان فضل از پروردگارت [برای خلاص از مَکارِه (ناملایمات)] همان فوز (پیروزی، رستگاری) بزرگ است [به آنچه که در آن شَوب تَعَب (خستگی) و نه خوف زوال نیست]

- ترجمه سلطانی

آن به عنوان فضل از پروردگارت همان رستگاری بزرگ است

- ترجمه راستین

این به فضل و رحمت خدای توست و همین به حقیقت سعادت و فیروزی بزرگ است.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٥٨ فَإِنَّمَا يَسَّرْنَاهُ بِلِسَانِكَ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ

پس جز این نیست که ما آن [یعنی قرآن، یا آنچه از جنان و نعیم آنها یا فضیلت ولایت علیّ (ع) که ذکر شد] را آسان کردیم [و آنها را] به زبان تو [قرائت کردیم] با ترقّب به اینکه آنها متذکّر شوند

- ترجمه سلطانی

پس جز این نیست که ما آن را آسان کردیم به زبان تو با ترقّب به اینکه آنها متذکّر شوند

- ترجمه راستین

و ما این قرآن را (با این آیات وعد و وعید با بیان فصیح) به زبان تو آسان کردیم تا مگر خلقان متذکر (حقایق آن) شوند.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٥٩ فَارْتَقِبْ إِنَّهُم مُّرْتَقِبُونَ

پس مراقب (منتظر، متوقّع) [آنچه از عذاب که به آنان وعده داده‌ایم] باش که آنها [هم] مرتقب (منتظر، چشم انتظار) هستند.

- ترجمه سلطانی

پس مراقب (منتظر، متوقّع) باش که آنها (هم) مرتقب (منتظر، چشم انتظار) هستند.

- ترجمه راستین

پس (از تلاوت این آیات و اتمام حجت بر کافران) منتظر (عذاب بر آنان) باش چنان که آنها هم (بر تو) انتظار (روزگار بد و حوادث ناگوار) دارند.

- ترجمه الهی قمشه‌ای