سورهٔ واقعه

محل نزول:   مکّه
تعداد کل آیات: ۹۶
نام‌های سوره:
واقعه
نمایش آیات ۱ الی ۹۶
(نمایش صفحه به صفحه آیات سوره)
تفسیر

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيم


١ إِذَا وَقَعَتِ الْوَاقِعَةُ

وقتی که واقع شونده (قیامت، مرگ) واقع شود

- ترجمه سلطانی

وقتی که واقع شونده واقع شود

- ترجمه راستین

هنگامی که آن واقعه بزرگ (قیامت) واقع می‌گردد.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٢ لَيْسَ لِوَقْعَتِهَا كَاذِبَةٌ

دروغی بر وقوع آن نیست

- ترجمه سلطانی

دروغی بر وقوع آن نیست

- ترجمه راستین

که در وقوعش هیچ کذب و جای هیچ شک و ریب نیست.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٣ خَافِضَةٌ رَّافِعَةٌ

[جمعی را] پائین آورنده و [جمعی را] بالا برنده است [یعنی جماعتی از انس و جنّ را خفض (پایین آوردن) می‌کند و جماعتی را رفع (بالا بردن) می‌کند، یا فرقه‌ای از قوای نفس را خفض می‌کند و دیگری را رفع می‌کند]

- ترجمه سلطانی

(جمعی را) پائین آورنده و (جمعی را) بالا برنده است

- ترجمه راستین

آن روز (قومی را به دوزخ) خوار و ذلیل کند و (طایفه‌ای را به جنّت) سربلند و رفیع گرداند.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٤ إِذَا رُجَّتِ الْأَرْضُ رَجًّا

وقتی که زمین با لرزاندنی لرزانده شود

- ترجمه سلطانی

وقتی که زمین با لرزاندنی لرزانده شود

- ترجمه راستین

آن‌گاه که زمین شدید به حرکت و لرزه در آید.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٥ وَبُسَّتِ الْجِبَالُ بَسًّا

و کوه‌ها با نرم شدن خمیر شوند

- ترجمه سلطانی

و کوه‌ها با نرم شدن خمیر شوند

- ترجمه راستین

و کوههای سخت متلاشی شوند.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٦ فَكَانَتْ هَبَاءً مُّنبَثًّا

پس گَرد (غُبار) پراکنده‌ای شود

- ترجمه سلطانی

پس گَرد پراکنده‌ای شود

- ترجمه راستین

و مانند ذرّات گرد در هوا پراکنده گردند.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٧ وَكُنتُمْ أَزْوَاجًا ثَلَاثَةً

و شما اصنافی سه‌گانه شوید

- ترجمه سلطانی

و شما اصنافی سه‌گانه شوید

- ترجمه راستین

و شما خلایق بر سه دسته مختلف شوید.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٨ فَأَصْحَابُ الْمَيْمَنَةِ مَا أَصْحَابُ الْمَيْمَنَةِ

پس اصحاب راست، چه اصحاب نیکبختی

- ترجمه سلطانی

پس اصحاب راست، چه اصحاب نیکبختی

- ترجمه راستین

گروهی راستان، اصحاب یمین باشند که چقدر حالشان (در بهشت ابد) نیکوست!

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٩ وَأَصْحَابُ الْمَشْأَمَةِ مَا أَصْحَابُ الْمَشْأَمَةِ

و اصحاب چپ، چه اصحاب نگونبختی

- ترجمه سلطانی

و اصحاب چپ، چه اصحاب نگونبختی

- ترجمه راستین

و گروهی ناراستان، اصحاب شومی و شقاوتند که چقدر روزگارشان (در دوزخ) سخت است.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

١٠ وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ

و سابقان (اصحاب یمین) سبقت (پیشی) گیرندگانند [معنی می‌دهد سابقان بر اصحاب یمین آنان به سبقت معروفند، یا سابقان بر اصحاب یمین آنها علی الاطلاق در جملهٔ کمالات سابق هستند، یا سابقان، آنها انبیاء (ع) معروف به سبق هستند، یا سابقین در فضل، آنها سابقان اصحاب یمین هستند، یا سابقین در ایمان، آنها سابقان بر کلّ هستند]

- ترجمه سلطانی

و سابقان سبقت (پیشی) گیرندگانند

- ترجمه راستین

و (طایفه سوم) آنان که (مشتاقانه در ایمان) بر همه پیشی گرفتند و (در اطاعت خدا و رسول) مقام تقدم یافتند.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

١١ أُولَئِكَ الْمُقَرَّبُونَ

آنان مقرّبان هستند

- ترجمه سلطانی

آنان مقرّبان هستند

- ترجمه راستین

آنان به حقیقت مقربان درگاهند.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

١٢ فِي جَنَّاتِ النَّعِيمِ

در جنّت‌های پر نعمت

- ترجمه سلطانی

در جنّت‌های پر نعمت

- ترجمه راستین

آنان در بهشت پرنعمت جاودانی متنعّمند.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

١٣ ثُلَّةٌ مِّنَ الْأَوَّلِينَ

جمع کثیری از [آنها از] اوّلین [در زمان هستند و آنها از زمان آدم (ع) تا زمان خاتم (ص)، یا از اوّلین در بیعت و قبول ولایت، یا از اوّلین در رتبه هستند]

- ترجمه سلطانی

جمع کثیری از اوّلین

- ترجمه راستین

آنها جمعی بسیار از امم پیشینیان هستند.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

١٤ وَقَلِيلٌ مِّنَ الْآخِرِينَ

و [عدّهٔ] قلیلی از متأخّران [از آنها]

- ترجمه سلطانی

و (عدّهٔ) قلیلی از متأخّران

- ترجمه راستین

و عدّه قلیلی از متأخّران (یا بسیاری از مقدّمان امّت محمّد ص و قلیلی از مردم آخر زمان این امّت باشند).

- ترجمه الهی قمشه‌ای

١٥ عَلَى سُرُرٍ مَّوْضُونَةٍ

بر سریر‌های زربفت هستند

- ترجمه سلطانی

بر سریر‌های زربفت هستند

- ترجمه راستین

آنان بر سریرهای زربفت مرصّع به انواع جواهر تکیه زنند.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

١٦ مُّتَّكِئِينَ عَلَيْهَا مُتَقَابِلِينَ

[در حالی که] روبروی هم بر آنها تکیه کننده‌اند

- ترجمه سلطانی

(در حالی که) روبروی هم بر آنها تکیه کننده‌اند

- ترجمه راستین

همه (شادان) با یاران و دوستان رو به روی یکدیگر بر آن سریرهای عزّت می‌نشینند.

- ترجمه الهی قمشه‌ای
جزء ۲۷
سوره واقعه
حزب ۱۰۷

١٧ يَطُوفُ عَلَيْهِمْ وِلْدَانٌ مُّخَلَّدُونَ

پسرانی (غلمان‌هایی) [که در جنّت] جاویدانند [از حیث غلمان بودنشان همواره جوان هستند] بر [دور] آنها می‌چرخند

- ترجمه سلطانی

پسرانی (که در جنّت) جاویدانند (از حیث غلمان بودنشان همواره جوان هستند) بر (دور) آنها می‌چرخند

- ترجمه راستین

و پسرانی زیبا که حسن و جوانیشان همیشگی و ابدی است گرد آنها به خدمت می‌گردند.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

١٨ بِأَكْوَابٍ وَأَبَارِيقَ وَكَأْسٍ مِّن مَّعِينٍ

با تُنگ‌ها و کوزه‌ها و باده‌هایی (جاریه) از شراب

- ترجمه سلطانی

با تُنگ‌ها و کوزه‌ها و باده‌هایی (جاریه) از شراب

- ترجمه راستین

با کوزه‌ها (ی بلورین) و مشربه‌ها (ی زرّین) و جامهای پر از شراب ناب.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

١٩ لَّا يُصَدَّعُونَ عَنْهَا وَلَا يُنزِفُونَ

که از آن [مانند خمر دنیا] سردرد نمی‌گیرند و بی‌عقل نمی‌شوند

- ترجمه سلطانی

که از آن سردرد نمی‌گیرند و بی‌عقل نمی‌شوند

- ترجمه راستین

نه هرگز از آنها (هر چه نوشند) دردسری یابند و نه مستی عقل و رنج خمار کشند.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٢٠ وَفَاكِهَةٍ مِّمَّا يَتَخَيَّرُونَ

و میوه [یعنی با میوه بر دور آنان می‌چرخند] از آنچه که اختیار کنند

- ترجمه سلطانی

و میوه از آنچه که اختیار کنند

- ترجمه راستین

و میوه خوش از هر چه برگزینند،

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٢١ وَلَحْمِ طَيْرٍ مِّمَّا يَشْتَهُونَ

و گوشت پرندگان از آنچه که اشتهاء نمایند

- ترجمه سلطانی

و گوشت پرندگان از آنچه که اشتهاء نمایند

- ترجمه راستین

و گوشت مرغان و هر غذا که مایل باشند،

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٢٢ وَحُورٌ عِينٌ

و حور عین

- ترجمه سلطانی

و حور عین

- ترجمه راستین

و زنان سیه چشم زیبا صورت،

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٢٣ كَأَمْثَالِ اللُّؤْلُؤِ الْمَكْنُونِ

مانند امثال مروارید مکنون (پنهان، درخشان)

- ترجمه سلطانی

مانند امثال مروارید مکنون (پنهان، درخشان)

- ترجمه راستین

که (در بهاء و لطافت) چون درّ و لؤلؤ مکنونند (بر آنها مهیّاست).

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٢٤ جَزَاءً بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ

به عنوان پاداش برای آنچه که [در دار دنیا] عمل می‌کردند

- ترجمه سلطانی

به عنوان پاداش برای آنچه که عمل می‌کردند

- ترجمه راستین

(این نعمتهای الهی) پاداش اعمال نیک آن بهشتیان است.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٢٥ لَا يَسْمَعُونَ فِيهَا لَغْوًا وَلَا تَأْثِيمًا

در آنجا لغوی و نه تأثیمی (نسبت بد دادن) [همانطور که در دنیا می‌شنوند را] نشنوند

- ترجمه سلطانی

در آنجا لغوی و نه تأثیمی (نسبت بد دادن) نشنوند

- ترجمه راستین

نه آنجا هیچ حرفی لغو و بیهوده شنوند و نه به یکدیگر گناهی بربندند.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٢٦ إِلَّا قِيلًا سَلَامًا سَلَامًا

مگر سلام گفتنی به سلام

- ترجمه سلطانی

مگر سلام گفتنی به سلام

- ترجمه راستین

هیچ جز سلام و تحیّت و احترام هم نگویند و نشنوند.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٢٧ وَأَصْحَابُ الْيَمِينِ مَا أَصْحَابُ الْيَمِينِ

و اصحاب یمین، چه اصحاب یمینی [یعنی بر کدام وصف اصحاب یمین]

- ترجمه سلطانی

و اصحاب یمین، چه اصحاب یمینی

- ترجمه راستین

و اصحاب یمین هم چه خوش روزگارند!

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٢٨ فِي سِدْرٍ مَّخْضُودٍ

در کُنار (درختان سدر) شاخه بریده

- ترجمه سلطانی

در کُنار (درختان سدر) شاخه بریده

- ترجمه راستین

در سایه درختان سدر پرمیوه بی‌خار.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٢٩ وَطَلْحٍ مَّنضُودٍ

و درختان موز روی هم چیده شده

- ترجمه سلطانی

و درختان موز روی هم چیده شده

- ترجمه راستین

و درختان پربرگ سایه‌دار.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٣٠ وَظِلٍّ مَّمْدُودٍ

و سایه‌ای ممتد (غیر مقطوع)

- ترجمه سلطانی

و سایه‌ای ممتد

- ترجمه راستین

و در سایه بلند درختان.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٣١ وَمَاءٍ مَّسْكُوبٍ

و آبی ریزان (دائم الجریان)

- ترجمه سلطانی

و آبی ریزان

- ترجمه راستین

و در طرف نهر آبهای روان زلال.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٣٢ وَفَاكِهَةٍ كَثِيرَةٍ

و میوه‌های بسیار

- ترجمه سلطانی

و میوه‌های بسیار

- ترجمه راستین

و میوه‌های بسیار.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٣٣ لَّا مَقْطُوعَةٍ وَلَا مَمْنُوعَةٍ

که نه قطع شدنی و نه منع شدنی هستند

- ترجمه سلطانی

که نه قطع شدنی و نه منع شدنی هستند

- ترجمه راستین

که هیچ وقت منقطع نشود و هیچ کس بهشتیان را از آن میوه‌ها منع نکند.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٣٤ وَفُرُشٍ مَّرْفُوعَةٍ

و فُرُش (تخت‌ها، مبل‌ها) بلند (عالی) [یا مراد از فُرُش زنان است، یعنی زنان عالیات (محترمه، بَرین، بلند مرتبه)]

- ترجمه سلطانی

و تخت‌های (مبل‌های) بلند (عالی)

- ترجمه راستین

و فرشهای پربها (یا فراش و زنان زیبا).

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٣٥ إِنَّا أَنشَأْنَاهُنَّ إِنشَاءً

همانا ما آنها (زنان) را با ایجاد کردنی [عجیب با طراوت] ایجاد کرده‌ایم [یعنی جوان با طراوت زیبا بعد آنکه پیر کریه گشته بودند، یا حور العین را ایجاد کردیم بدون طروّ (پوسیدگی) حالات بر آنها، بلکه آنها را بالغ با طراوت ایجاد کردیم]

- ترجمه سلطانی

همانا ما آنها (مؤنّث) را با ایجاد کردنی (عجیب با طراوت) ایجاد کرده‌ایم

- ترجمه راستین

که آنها را ما در کمال حسن و زیبایی بیافریده‌ایم.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٣٦ فَجَعَلْنَاهُنَّ أَبْكَارًا

و آنها را باکره قرار دادیم

- ترجمه سلطانی

و آنها را باکره قرار دادیم

- ترجمه راستین

و همیشه آن زنان را با کره گردانیده‌ایم.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٣٧ عُرُبًا أَتْرَابًا

دوستدار زوجش [یا عاشقه بر او، یا خندان]، همسال

- ترجمه سلطانی

شوهر دوست، همسال

- ترجمه راستین

و شوهر دوست و با غنج و ناز و جوان و همسالان دلنواز.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٣٨ لِّأَصْحَابِ الْيَمِينِ

برای اصحاب یمین {و یمین به امیر المؤمنین (ع)، و اصحاب یمین به شیعهٔ او تفسیر شده و آن برای این است که او اصل عالم ارواح است}

- ترجمه سلطانی

برای اصحاب یمین

- ترجمه راستین

این نعمتهای بهشتی مخصوص اصحاب یمین است.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٣٩ ثُلَّةٌ مِّنَ الْأَوَّلِينَ

جمع بسیاری از اوّلین [از اصحاب یمین]

- ترجمه سلطانی

جمع بسیاری از اوّلین

- ترجمه راستین

که جمعی از پیشینیان،

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٤٠ وَثُلَّةٌ مِّنَ الْآخِرِينَ

و جمع بسیاری از آخِرین (متأخرین) [از اصحاب یمین]

- ترجمه سلطانی

و جمع بسیاری از آخِرین (متأخرین)

- ترجمه راستین

و جمعی از امت رسول آخر زمان هستند.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٤١ وَأَصْحَابُ الشِّمَالِ مَا أَصْحَابُ الشِّمَالِ

و اصحاب شمال، چه اصحاب شمالی (نگونبختی) {شمال به دشمنان آل محمّد و اصحاب آنها به اصحاب شمال تفسیر شده}

- ترجمه سلطانی

و اصحاب شمال، چه اصحاب شمالی

- ترجمه راستین

و اما اصحاب شومی و شقاوت (که نامه عملشان به دست چپ است) چقدر روزگارشان سخت است!

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٤٢ فِي سَمُومٍ وَحَمِيمٍ

در بادی گرم [که حرارت آتش آن در منافذ بدن داخل می‌شود] و آبی داغ

- ترجمه سلطانی

در بادی گرم و آبی داغ

- ترجمه راستین

آنها در عذاب باد سموم و آب گرم باشند.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٤٣ وَظِلٍّ مِّن يَحْمُومٍ

و سایه‌ای از دود غلیظ [از دودی اسود (سیاه) یا کوهی اسود در جهنّم]

- ترجمه سلطانی

و سایه‌ای از دود غلیظ

- ترجمه راستین

و سایه‌ای از دود آتش دوزخ.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٤٤ لَّا بَارِدٍ وَلَا كَرِيمٍ

نه سرد است و نه ارجمند [که نظر کردن به آن لذّت دهد]

- ترجمه سلطانی

نه سرد است و نه ارجمند

- ترجمه راستین

که نه هرگز سرد شود و نه خوش نسیم گردد.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٤٥ إِنَّهُمْ كَانُوا قَبْلَ ذَلِكَ مُتْرَفِينَ

همانا آنها قبل آن مُترف (ثروتمند) بودند

- ترجمه سلطانی

همانا آنها قبل از آن مُترف (ثروتمند) بودند

- ترجمه راستین

این عذاب آنها را بدین سبب است که از این پیش به ناز و نعمت پرداختند.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٤٦ وَكَانُوا يُصِرُّونَ عَلَى الْحِنثِ الْعَظِيمِ

و بر پیمانشکنی بزرگ اصرار داشتند

- ترجمه سلطانی

و بر پیمانشکنی بزرگ اصرار داشتند

- ترجمه راستین

و بر گناه بزرگ (شرک و عناد) لجاجت و اصرار داشتند.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٤٧ وَكَانُوا يَقُـولُونَ أَئِذَا مِتْنَا وَكُنَّا تُرَابًا وَعِظَامًا أَإِنَّا لَمَبْعُوثُونَ

و می‌گفتند آیا وقتی که مُردیم و خاک و استخوان شدیم آیا ما به راستی زنده می‌شویم

- ترجمه سلطانی

و می‌گفتند آیا وقتی که مُردیم و خاک و استخوان شدیم آیا ما به راستی زنده می‌شویم

- ترجمه راستین

و دایم می‌گفتند: آیا ما چون مردیم و خاک و استخوان پوسیده شدیم باز هم ما زنده می‌شویم؟

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٤٨ أَوَآبَاؤُنَا الْأَوَّلُونَ

یا پدران گذشتهٔ ما

- ترجمه سلطانی

یا پدران گذشتهٔ ما

- ترجمه راستین

و آیا پدران گذشته ما زنده خواهند شد؟

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٤٩ قُلْ إِنَّ الْأَوَّلِينَ وَالْآخِرِينَ

[به آنان] بگو همانا اوّلین و آخرین (متأخرین)

- ترجمه سلطانی

بگو همانا اوّلین و آخرین (متأخرین)

- ترجمه راستین

بگو: البته تمام خلق اولین و آخرین،

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٥٠ لَمَجْمُوعُونَ إِلَى مِيقَاتِ يَوْمٍ مَّعْلُومٍ

البتّه در روز معلوم در میقات جمع شده هستند

- ترجمه سلطانی

البتّه در روز معلوم در میقات جمع شده هستند

- ترجمه راستین

همه در وعده گاه روز معیّن محشر گرد آورده می‌شوند.

- ترجمه الهی قمشه‌ای
جزء ۲۷
سوره واقعه
حزب ۱۰۷

٥١ ثُمَّ إِنَّكُمْ أَيُّهَا الضَّالُّونَ الْمُكَذِّبُونَ

سپس همانا شما ای گمراهان تکذیب کننده

- ترجمه سلطانی

سپس همانا شما ای گمراهان تکذیب کننده

- ترجمه راستین

آن گاه شما ای گمراهان منکر (قیامت).

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٥٢ لَآكِلُونَ مِن شَجَرٍ مِّن زَقُّومٍ

البتّه خورنده از درختی از زقّوم هستید

- ترجمه سلطانی

البتّه خورنده از درختی از زقّوم هستید

- ترجمه راستین

از درخت زقّوم تلخ دوزخ البته خواهید خورد.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٥٣ فَمَالِئُونَ مِنْهَا الْبُطُونَ

و شکم‌ها را از آن پُر کننده‌اید

- ترجمه سلطانی

و شکم‌ها را از آن پُر کننده‌اید

- ترجمه راستین

تا آنکه شکم را از آن پر می‌سازید.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٥٤ فَشَارِبُونَ عَلَيْهِ مِنَ الْحَمِيمِ

و بر آن از آب گرم نوشنده‌اید

- ترجمه سلطانی

و بر آن از آب گرم نوشنده‌اید

- ترجمه راستین

آن‌گاه همه از آب گرم جهنم بر روی آن می‌آشامند.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٥٥ فَشَارِبُونَ شُرْبَ الْهِيمِ

و (در حالی که) نوشندگانی تشنه هستید

- ترجمه سلطانی

و (در حالی که) نوشندگانی تشنه هستید

- ترجمه راستین

بدان‌سان از عطش، آن آب را می‌نوشید که شتران تشنه آب می‌آشامند.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٥٦ هَذَا نُزُلُهُمْ يَوْمَ الدِّينِ

این پذیرائی آنها در روز جزاء است

- ترجمه سلطانی

این پذیرائی آنها در روز جزاء است

- ترجمه راستین

این است طعام و شراب کافران در روز جزا.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٥٧ نَحْنُ خَلَقْنَاكُمْ فَلَـوْلَا تُصَدِّقُونَ

ما شما را آفریدیم [نه غیر ما] پس چرا [به مخلوق بودن خویش] تصدیق نمی‌کنید [تا آنکه خالق خویش را تصدیق کنید]

- ترجمه سلطانی

ما شما را آفریدیم پس چرا تصدیق نمی‌کنید

- ترجمه راستین

ما شما را بیافریدیم پس چرا تصدیق نمی‌کنید؟

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٥٨ أَفَرَأَيْتُم مَّا تُمْنُونَ

آیا پس می‌بینید که چه منی می‌کنید

- ترجمه سلطانی

آیا پس می‌بینید که چه منی می‌کنید

- ترجمه راستین

آیا ندیدید (و به حقیقت در نیافتید) که نخست شما نطفه‌ای (بی‌قدر و قابلیّت) بودید؟

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٥٩ أَأَنتُمْ تَخْلُقُونَهُ أَمْ نَحْنُ الْخَالِقُونَ

آیا شما آن را خلق می‌کنید یا ما خالق هستیم

- ترجمه سلطانی

آیا شما آن را خلق می‌کنید یا ما خالق هستیم

- ترجمه راستین

آیا شما خود آن نطفه را (به صورت فرزند انسان) می‌آفرینید یا ما آفریننده‌ایم؟

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٦٠ نَحْنُ قَدَّرْنَا بَيْنَكُمُ الْمَوْتَ وَمَا نَحْنُ بِمَسْبُوقِينَ

ما مرگ را بین شما مقدّر کرده‌ایم [نه غیر ما] و ما مغلوب (شکست خورده) نیستیم

- ترجمه سلطانی

ما مرگ را بین شما مقدّر کرده‌ایم و ما مغلوب (شکست خورده) نیستیم

- ترجمه راستین

ما مرگ را بر همه شما مقدّر ساختیم و هیچ کس بر قدرت ما سبق نتواند برد.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٦١ عَلَى أَن نُّبَدِّلَ أَمْثَالَكُمْ وَنُنشِئَكُمْ فِي مَا لَا تَعْلَمُونَ

بر اینکه امثال شما را تبدیل کنیم و شما را ایجاد کنیم در آنچه (عالمی) که نمی‌دانید [یعنی شأن ما و شغل ما بر استمرار تبدیل خلق به خلقى دیگر و اخراج خلق اوّل از قبور ابدان و انشاء (ایجاد) آنان در عالم دیگر است نظیر اخراج جنین از رحم و انشاء او در عالمی که آن را نمی‌داند و تبدیل او به جنینی دیگر و از آن برای ما مانعی نیست]

- ترجمه سلطانی

بر اینکه امثال شما را تبدیل کنیم و شما را ایجاد کنیم در آنچه (عالمی) که نمی‌دانید

- ترجمه راستین

در اینکه شما را فانی کرده و خلقی دیگر مثل شما بیافرینیم و شما را به صورتی (در جهانی دیگر) که اکنون از آن بی‌خبرید برانگیزیم.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٦٢ وَلَقَدْ عَلِمْتُمُ النَّشْأَةَ الْأُولَى فَلَـوْلَا تَذَكَّرُونَ

و همانا البتّه نشأت (پدید آمدن، پرورش یافتن) اوّل را دانستید [یعنی نشأت دنیا و تبدیل ما برای گیاه به گیاهی دیگر و انشاء گیاه در نشأت حیوان و انسان و تبدیل حیوان و انشاء او در عالم حیوانی دیگر یا انسانی، و تبدیل نطفه از صورتی به صورتی و از مقامی به مقامی و از حالتی به حالتی و هر آنچه از احوال و صور که بر آن دچار می‌شود از سابقش اعلی و اشرف می‌باشد، و همانا دنیا جز مانند رحم برای جنین نیست، و اینکه نقل جنین از رحم به دنیا جز نقل از زندان به پهنهٔ وسیع نیست] پس چرا [نقل خود را از دنیا به آخرت] متذکّر نمی‌شوید

- ترجمه سلطانی

و همانا البتّه نشأت (پدید آمدن، پرورش یافتن) اوّل را دانستید پس چرا متذکّر نمی‌شوید

- ترجمه راستین

و بی‌شک شما از نشأه اوّل خود آگاه شدید (که از عدم به وجودتان آوردیم) پس چرا متذکر (عالم آخرت) نمی‌شوید؟

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٦٣ أَفَرَأَيْتُم مَّا تَحْرُثُونَ

آیا پس دیدید آنچه را که کشت می‌کنید

- ترجمه سلطانی

آیا پس دیدید آنچه را که کشت می‌کنید

- ترجمه راستین

آیا دیدید تخمی را که در زمین می‌کارید؟

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٦٤ أَأَنتُمْ تَزْرَعُونَهُ أَمْ نَحْنُ الزَّارِعُونَ

آیا شما آن را زرع می‌کنید یا ما زارع هستیم [یعنی آیا شما آن را می‌رویانید و آن را به مقام بلوغ حبّ (دانه) و حصاد (درو) می‌رسانید یا ما فاعل آن هستیم؟ شما نباید بگویید که رویانیدن و رساندن به حصاد فعل بشر است زیرا]

- ترجمه سلطانی

آیا شما آن را زرع می‌کنید یا ما زارع هستیم

- ترجمه راستین

آیا شما آن تخم را می‌رویانید یا ما رویاننده‌ایم؟

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٦٥ لَوْ نَشَاءُ لَجَعَلْنَاهُ حُطَامًا فَظَلْتُمْ تَفَكَّهُونَ

اگر بخواهیم البتّه آن را خاشاک [هشیمی (خشکه‌هایی) لایق برای آتش] قرار می‌دهیم پس همچنان به سخن گفتن (لطیفه گوئی) ادامه می‌دهید

- ترجمه سلطانی

اگر بخواهیم البتّه آن را خاشاک می‌کنیم پس همچنان به سخن گفتن (لطیفه گوئی) ادامه می‌دهید

- ترجمه راستین

اگر ما بخواهیم کشت و زرع شما را خشک و تباه می‌سازیم تا با حسرت و ندامت به سخنان بیهوده پردازید.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٦٦ إِنَّا لَمُغْرَمُونَ

که حتماً ما مُغرَم (شرّ دائم دیده، هلاک شده، عذاب شده، شیفته) هستیم

- ترجمه سلطانی

که حتماً ما مُغرَم (شرّ دائم دیده، هلاک شده، عذاب شده، شیفته) هستیم

- ترجمه راستین

(و گویید) که ما سخت در زیان و غرامت افتادیم.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٦٧ بَلْ نَحْنُ مَحْرُومُونَ

بلکه ما [گروهی] محروم [از ارزاق] هستیم

- ترجمه سلطانی

بلکه ما (گروهی) محروم (از ارزاق) هستیم

- ترجمه راستین

بلکه به کلی محروم گردیدیم.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٦٨ أَفَرَأَيْتُمُ الْمَاءَ الَّذِي تَشْرَبُونَ

آیا پس آبی که می‌نوشید را دیدید

- ترجمه سلطانی

آیا پس آبی که می‌نوشید را دیدید

- ترجمه راستین

آیا آبی را که شما می‌نوشید متوجهید؟

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٦٩ أَأَنتُمْ أَنزَلْتُمُوهُ مِنَ الْمُزْنِ أَمْ نَحْنُ الْمُنزِلُونَ

آیا شما آن را از ابر نازل کردید یا ما نازل کننده‌ایم [نمی‌توانید که بگویید آن را بشر نازل کرد زیرا ما]

- ترجمه سلطانی

آیا شما آن را از ابر نازل کردید یا ما نازل کننده‌ایم

- ترجمه راستین

آیا شما آن آب را از ابر فرو ریختید یا ما نازل ساختیم؟

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٧٠ لَوْ نَشَاءُ جَعَلْنَاهُ أُجَاجًا فَلَـوْلَا تَشْكُرُونَ

اگر می‌خواستیم آن را تلخ قرار می‌دادیم پس چرا شما [با تعظیم مُنعم به این نعم با امتثال اوامر او و نواهی او] تشکّر نمی‌کنید

- ترجمه سلطانی

اگر می‌خواستیم آن را تلخ قرار می‌دادیم پس چرا شما تشکّر نمی‌کنید

- ترجمه راستین

اگر می‌خواستیم آن آب را شور و تلخ می‌گردانیدیم، پس چرا شکرگزاری نمی‌کنید؟!

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٧١ أَفَرَأَيْتُمُ النَّارَ الَّتِي تُورُونَ

آیا پس آتشی را که می‌افروزید دیدید

- ترجمه سلطانی

آیا پس آتشی را که می‌افروزید دیدید

- ترجمه راستین

آیا آتشی که روشن می‌کنید می‌نگرید؟

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٧٢ أَأَنتُمْ أَنشَأْتُمْ شَجَرَتَهَا أَمْ نَحْنُ الْمُنشِئُونَ

آیا شما درخت آن را [یعنی درختی که شما از آن زَند (آتش زنه) و زَنده (پازند، چوب زیرین آتش زنه) می‌گیرید و آن دو از درخت سبز گرفته می‌شوند، پس زند با پازند خراشیده می‌شود و آتش جرقّه می‌زند] ایجاد کردید یا ما ایجاد کننده‌ایم

- ترجمه سلطانی

آیا شما درخت آن را ایجاد کردید یا ما ایجاد کننده‌ایم

- ترجمه راستین

آیا شما درخت آن را آفریدید یا ما آفریدیم؟

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٧٣ نَحْنُ جَعَلْنَاهَا تَذْكِرَةً وَمَتَاعًا لِّلْمُقْوِينَ

ما آنها را [یعنی آتش یا درخت را] به عنوان یادآوری [بر تصرّف حقّ تعالی و قرار دادن هر چیزی از سنخ آن مانند آتش، یا به عنوان تذکره بر قدرت حقّ و عنایت او به خلقش حیثی که از درخت سبز آتشی خارج می‌کند که در بسیاری از معایشتان از آن نفع می‌برید] و به عنوان متاع [آنچه که از آن تمتّع (بهره جستن) می‌شود] برای صحرانشینان قرار دادیم

- ترجمه سلطانی

ما آنها را به عنوان یادآوری و به عنوان متاع برای صحرانشینان قرار دادیم

- ترجمه راستین

ما آن را مایه پند و عبرت و توشه مسافران (کوه و بیابان عالم) گردانیدیم.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٧٤ فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّكَ الْعَظِيمِ

پس [تو خدای را] به اسم پروردگار عظیمت تسبیح کن [یعنی خداوند را به سبب اسم پروردگارت تسبیح کن یعنی به سبب تذکّر او یا به سبب بشریّت علیّ (ع)، یا به سبب مقام نورانیّت او زیرا همه اسم الله هستند، یا اسم پروردگارت را تسبیح کن]

- ترجمه سلطانی

پس (خدای را) به (سبب) اسم پروردگار عظیمت تسبیح کن

- ترجمه راستین

پس (ای رسول) به نام بزرگ خدای خود تسبیح گو.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٧٥ فَلَا أُقْسِمُ بِمَوَاقِعِ النُّجُومِ

پس به مواقع ستارگان قسم [ن]می‌خورم

- ترجمه سلطانی

پس به مواقع ستارگان قسم (ن)می‌خورم

- ترجمه راستین

سوگند به مواقع نزول ستارگان (یا آیات کریمه قرآن).

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٧٦ وَإِنَّهُ لَقَسَمٌ لَّوْ تَعْلَمُونَ عَظِيمٌ

و همانا آن البتّه قسمی بزرگ است اگر بدانید

- ترجمه سلطانی

و همانا آن البتّه قسمی بزرگ است اگر بدانید

- ترجمه راستین

و این سوگند اگر بدانید بسی سوگند بزرگی است.

- ترجمه الهی قمشه‌ای
جزء ۲۷
سوره واقعه
حزب ۱۰۸

٧٧ إِنَّهُ لَقُرْآنٌ كَرِيمٌ

همانا آن البتّه قرآن کریم است [یعنی آنچه که متلوّ (تلاوت شده) بر تو یا موحی (وحی شده) به تو است، یا قرآن ولایت علیّ (ع) قرآن کریم عزیز خطیر (بسیار عالیقدر) است]

- ترجمه سلطانی

همانا آن البتّه قرآن کریم است

- ترجمه راستین

که این قرآن کتابی بسیار بزرگوار و سودمند و گرامی است.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٧٨ فِي كِتَابٍ مَّكْنُونٍ

در کتابی مکنون (پوشیده و پنهان) [همان کتاب عقول که آن امام مبین است، یا کتاب نفوس کلّیّه که همان کتاب محفوظ است]

- ترجمه سلطانی

در کتابی مکنون (پوشیده و پنهان)

- ترجمه راستین

که در لوح محفوظ سرّ حق مقام دارد.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٧٩ لَّا يَمَسُّهُ إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ

که جز پاکان آن را لمس نمی‌کنند [به حریم قدس آن نمی‌رسد مگر کسی که از الواث (آلودگی‌ها) معاصی و محرّمات، و ادناس (کثافات) توجّه به کثرات و انانیّات، و ارجاس (پلیدی‌ها) حدود و تعیّنات پاک شود]

- ترجمه سلطانی

که جز پاکان آن را لمس نمی‌کنند

- ترجمه راستین

که جز دست پاکان (و فهم خاصّان) بدان نرسد.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٨٠ تَنزِيلٌ مِّن رَّبِّ الْعَالَـمِينَ

تنزیل (به تدریج نازل) شده از پروردگار عالمیان است

- ترجمه سلطانی

تنزیل (به تدریج نازل) شده از پروردگار عالمیان است

- ترجمه راستین

تنزیلی از پروردگار عالم است.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٨١ أَفَبِهَذَا الْحَدِيثِ أَنتُم مُّدْهِنُونَ

شما ادهان (ظاهر کردن خلاف باطن، غش کردن، خوار داشتن) کننده‌اید [یعنی خلاف آنچه که در قلبتان هست را اظهار می‌کنید]

- ترجمه سلطانی

شما ادهان (ظاهر کردن خلاف باطن، غش کردن، خوار داشتن) کننده‌اید

- ترجمه راستین

آیا با این سخن (آسمانی) باز انکار و نفاق می‌ورزید؟

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٨٢ وَتَجْعَلُونَ رِزْقَكُمْ أَنَّكُمْ تُكَذِّبُونَ

و روزی خود [یعنی رزق انسانی خود را که همان حظّ شما از قرآن و استمداد حیات انسانیّت از آن است] را قرار می‌دهید که شما تکذیب کنید

- ترجمه سلطانی

و روزی خود را قرار می‌دهید که شما تکذیب کنید

- ترجمه راستین

و بهره خود را تکذیب آن قرار می‌دهید؟

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٨٣ فَلَـوْلَا إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ

و اگرچه آنوقت [ارواح یا انفاس] به حلقوم می‌رسد

- ترجمه سلطانی

و اگرچه آنوقت (ارواح یا انفاس) به حلقوم می‌رسد

- ترجمه راستین

پس چرا هنگامی که جان کسی به گلو رسد.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٨٤ وَأَنتُمْ حِينَئِذٍ تَنظُرُونَ

و شما در این هنگام [به احوال خود و خروج ارواحتان] نظر می‌کنید [یا به حال محتضران و خروج ارواحشان نظر می‌کنید و لکن علاج آنها و ردّ (برگرداندن) ارواحشان برای شما ممکن نمی‌شود]

- ترجمه سلطانی

و شما در این هنگام (به احوال خود و ارواحتان) نظر می‌کنید

- ترجمه راستین

و شما وقت مرگ (بر بالین آن مرده حاضرید و او را) می‌نگرید.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٨٥ وَنَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنكُمْ وَلَكِن لَّا تُبْصِرُونَ

و (حال آنکه) ما از شما به او (محتضر) نزدیک‌تریم و لکن شما [ما را یا قرب ما را] نمی‌بینید

- ترجمه سلطانی

و (حال آنکه) ما از شما به او (محتضر) نزدیک‌تریم و لکن شما نمی‌بینید

- ترجمه راستین

و ما به او از شما نزدیکتریم لیکن شما بصیرت ندارید.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٨٦ فَلَـوْلَا إِن كُنتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ

پس چرا اگر بدون دین [یعنی بدون جزاء یا بدون محاسب، یا غیر مملوک] می‌بودید

- ترجمه سلطانی

پس چرا اگر بدون دین (جزا) می‌بودید

- ترجمه راستین

پس چرا اگر حیات به دست شما و طبیعت است و شما را آفریننده‌ای نیست.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٨٧ تَرْجِعُونَهَا إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ

آن (روح) را بر نمی‌گردانید اگر [در تکذیب کردنتان که نه ثوابی هست و نه عقابی و نه جزائی و نه خدایی] راستگو می‌باشید

- ترجمه سلطانی

آن (روح) را بر نمی‌گردانید اگر راستگو می‌باشید

- ترجمه راستین

روح را دوباره به بدن مرده باز نمی‌گردانید اگر راست می‌گویید؟

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٨٨ فَأَمَّا إِن كَانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ

و امّا اگر [متوفّی] از مقرّبین [یعنی سابقین] باشد

- ترجمه سلطانی

و امّا اگر (متوفّی) از مقرّبین (یعنی سابقین) باشد

- ترجمه راستین

پس (بدانید آن که بمیرد) اگر از مقربان درگاه خداست.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٨٩ فَرَوْحٌ وَرَيْحَانٌ وَجَنَّتُ نَعِيمٍ

پس روح (آسایش) و ریحان و جنّت نعیم دارد

- ترجمه سلطانی

پس روح (آسایش) و ریحان و جنّت نعیم دارد

- ترجمه راستین

آنجا در آسایش و نعمت و بهشت ابدی است.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٩٠ وَأَمَّا إِن كَانَ مِنْ أَصْحَابِ الْيَمِينِ

و اگر از اصحاب یمین باشد {یمین عالم ارواح است، و اصحاب یمین آنهایی هستند که در توجّه یا اتّصال به عالم ارواح طیّبه متمکّن شده‌اند، و توجّه یا اتّصال به عالم ارواح طیّبه حاصل نمی‌شود مگر با ولایت حاصله به بیعت خاصّهٔ ولویّه}

- ترجمه سلطانی

و اگر از اصحاب یمین باشد

- ترجمه راستین

و اگر از اصحاب یمین است.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٩١ فَسَلَامٌ لَّكَ مِنْ أَصْحَابِ الْيَمِينِ

پس سلام از اصحاب یمین بر تو [است ای محمّد (ص)، یعنی که آنها در جنّات بحسب مراتب دانی تو مجاور بر تو می‌باشند و بر تو با سلام تحیّت سلام می‌دهند یا سلامت از آنها بر تو است به معنی اینکه آنان به منزلهٔ اجزاء تو هستند و آنها از آفات آخرت سلامت هستند و سلامت آنها سلامت تو است یا سلام بر تو است ای کسی که او از اصحاب یمین است]

- ترجمه سلطانی

پس سلام از اصحاب یمین بر تو

- ترجمه راستین

پس (وی را بشارت دهید که) تو را (از هر رنج و درد و الم) ایمنی و سلامت است.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٩٢ وَأَمَّا إِن كَانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ الضَّالِّينَ

و امّا اگر از تکذیب کنندگان گمراه باشد

- ترجمه سلطانی

و امّا اگر از تکذیب کنندگان گمراه باشد

- ترجمه راستین

و اما اگر از منکران و گمراهان است.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٩٣ فَنُزُلٌ مِّنْ حَمِيمٍ

پس از حمیم (آب داغ) [برای او] آماده شده

- ترجمه سلطانی

پس از حمیم (آب داغ) (برای او) آماده شده

- ترجمه راستین

نصیبش حمیم جهنم است.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٩٤ وَتَصْلِيَةُ جَحِيمٍ

و درآمدن در جحیم [و ادخال در آتش]

- ترجمه سلطانی

و درآمدن در جحیم

- ترجمه راستین

و جایگاهش آتش دوزخ است.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٩٥ إِنَّ هَذَا لَهُوَ حَقُّ الْيَقِينِ

همانا این [مذکور از اصناف سه‌گانه] البتّه همان حقّ الیقین است {شیء مُتیقّن سه حالت دارد: زیرا مُدرِک متیقّن یا در مقام علم متیقّن است، یا در مقام شهود به معنی اینکه مُدرَک به بصر او یا به بصیرت او برای او مشهود می‌باشد، یا در مقام تحقّق است به معنی اینکه مُدرک متحقّق به مُدرَک و ذات او گشته باشد مثال آن متیقّن به آتش با ادراک دود است که آن از آثار آن است یا به شهود آن است، یا به عین آتش گشتن او است، و اوّلی همان علم الیقین، و دوّمی عین الیقین، و سوّمی حقّ الیقین است}

- ترجمه سلطانی

همانا این (مذکور) البتّه همان حقّ الیقین است

- ترجمه راستین

این (وعد و وعید) البته یقین و حق و حقیقت است.

- ترجمه الهی قمشه‌ای

٩٦ فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّكَ الْعَظِيمِ

پس به اسم پروردگار عظیمت تسبیح کن [یعنی خداوند را به سبب اسم پروردگارت تسبیح کن].

- ترجمه سلطانی

پس به اسم پروردگار عظیمت تسبیح کن.

- ترجمه راستین

پس به نام بزرگ خدای خود تسبیح گوی.

- ترجمه الهی قمشه‌ای