سورهٔ ممتحنه

و اگر چیزی از شما فوت شد [یعنی یکی] از ازواج شما به سوی کفّار [برگشت] و به شما عاقبت (غنیمت) رسید آنگاه [ای مؤمنین] به کسانی که ازواجشان رفته‌اند مثل آنچه که انفاق کرده‌اند [از غنیمتی که به شما رسیده] بدهید [یا معنی می‌دهد که شما بر زنانی دیگر عاقبت دهید و ای مؤمنان از بیت المال (خزانه) مسلمین به کسانی که ازواجشان رفته‌اند آنچه که انفاق کرده‌اند را بدهید] و [ای مؤمنین از عدم اعطاء آنچه که انفاق کرده‌اند] بهراسید از خداوندی که شما به او مؤمن هستید

ای پیامبر وقتی که مؤمنات [یعنی مذعنات (زنان اذعان کنندگان) یا مشرفات بر اسلام] نزد تو می‌آیند که با تو بیعت کنند {چون زمان بعثت رسول خدا (ص) زمان فترت از رسولان (ع) و اندراس (محو شدن، پوسیدگی) از احکام آنها بود و مردم با اخذ از پدران و معلّمین، منتحل بر ملّت خود بودند و بیعت که اصل جملهٔ خیرات می‌باشد و شریعتی نبوده و ملّتی (دینی) تصدیق نمی‌شد مگر با آن، اثر آن مندرسی ممحوّ (محو شده) از اذهان، بلکه غریبه در انظار آنها و مستهجنه (قبیح) در عقول جزئیّهٔ آنها بود و مردان بعد مشاهدهٔ این فعلت از رسول خدا (ص) و اخذ بیعت از هر کسی که ارادهٔ اسلام می‌کرد یقین کردند که آنها وقتی که ارادهٔ اسلام کنند این فعلت بر ایشان واجب است، و امّا زنان پس گویی وجوب آن بر آنها مخفی بود و گویی که آنها اعتقاد داشتند که اسلام به این است که بگویند: «لا اله الا الله، محمّد رسول الله» و ندانستند که انسان با این کلمه در امان است و امّا اسلام که جز با بیعت کردن محقّق نمی‌شود خدای تعالی چگونگی بیعت آنان را تعریضاً به وجوب آن ایضاً بر آنها ظاهر کرد} بنابر اینکه چیزی [از اشیاء یا چیزی از اشراک] را با خداوند شریک نکنند و سرقت نکنند و زنا ندهند و اولاد خود را [با وأد (زنده به گور کردن)] نکشند و بهتانی که آن را بین دستان خود و پاهای خود افتراء می‌بندند نیاورند {بطن (شکم) زن که جنین را حمل می‌کند بین دو دست است و فرج وی که طفل از آن متولّد می‌کند بین دو پایش است، و بهتانی که آنها از آن نهی شدند قذف محصنات و دروغ بر مردم، و اضافت اولاد به ازواج بنابر بطلان است، و معنی این نیست که آنها را از آوردن ولد از زنا نهی کرده برای اینکه شرط با نهی از زنا مقدّم شده} و از تو در نیکی نافرمانی نکنند [یعنی در آنچه که تو به آن امر کردی تو را عصیان نورزند زیرا معروف جز آن نیست] پس با آنها بیعت کن و از خداوند برای آنها آمرزش بطلب همانا خداوند بسیار آمرزنده و مهربان است {بیعتی که در جمیع شرایع معمول بوده به منزلهٔ انفحّه (مایهٔ پنیر) برای شیر وجود می‌باشد و تا انفحّه به شیر متّصل نشود منعقد نمی‌شود و به منزلهٔ تأبیر (تلقیح) برای ثمر نخل است که تا نخل تأبیر نشود حامل میوه نمی‌شود و از آن برای جوز (گردو) وجود و پستهٔ آن لبّ (مغز) حاصل می‌شود، و به منزلهٔ وصله (پیوند) از درخت حلو (شیرین) بر درخت مرّ (تلخ) است که تا از درخت حلو پیوند به درخت مرّ زده نشود میوهٔ آن شیرین نمی‌گردد، و لذلک در هر شریعتی از اوّل امر مهتمّ (اهمیت دهنده) به بیعت بوده‌اند، گفته شده: پیامبر (ص) با این آیه با کلام با زنان بیعت می‌کرد و دست رسول خدا (ص) دست هیچ زنی را مسّ نمی‌کرد جز زنی که او را مالک می‌شد، و روایت شده: که وقتی که با زنان بیعت می‌کرد قدح آبی می‌خواست و دست خویش را در آن فرو می‌برد و می‌گفت آنچه را که خدای تعالی آن را فرمود سپس دستش را خارج می‌کرد سپس آنها دستشان را در آن فرو می‌بردند، و گفته شده: که او با آنها از ورای جامه بیعت می‌کرد}

ای کسانی که ایمان آورده‌اید قومی که خداوند بر آنها غضب کرده است را به دوستی مگیرید آنها همانا از آخرت مأیوس شده‌اند همانطور که کفّار از اصحاب قبور یأس می‌دارند.