سورهٔ ملک

و [برای آنچه که قصور خویش یا تقصیر خویش را در تشخیص حال انبیاء (ع) دیدند] به ذنبشان اعتراف می‌کنند و برای اصحاب آتشِ شعله‌ور دوری هست

همانا کسانی که در غیب (خفا) از پروردگارشان خشیت دارند [یعنی در حالی که آنها از پروردگارشان در غیب هستند، یا در حالی که پروردگار در غیب از آنها است، یا به سبب غیبت حال آنها، یا غیبت حال پروردگار در رضای او و سخط او از آنها] آمرزشی و پاداشی بزرگ دارند

و چه گفتار خود را پنهان نمایید یا چه آن را به آواز [بلند] سر دهید [نزد او مساوی است] همانا او به ذات سینه‌ها [که آن مخفی‌تر از قول خفی است] بسیار دانا است {مراد از ذات صدور خطورات و خیالات است، یا نیّات و عزمات (تصمیمات)، یا قوا و استعدادات مکمون است که خود صاحبان سینه‌ها به آنها شعور ندارند}

آیا کسی که خلق کرد نمی‌داند و (حال آنکه) او [در علمش] لطیف [است، به حیثی که اصغر (کوچک‌ترین) مایکون از علم او شاذّ نمی‌شود] و [به بواطن امور] آگاه است

او کسی است که زمین را برای شما رام قرار داد پس راه بروید [یعنی آنوقت که به عنوان رام بود آنگاه راه بروید] در اطراف (نواحی) آن و از رزق آن بخورید و نشر شدن به [نزد] او است [پس از کفران نعم او و مخالفت با امر او حذر کنید]

آیا از کسی که در آسمان است [یعنی ملائکه‌ای که آنها در آسمانند] ایمن شُدید از اینکه زمین آنوقت که آن می‌لرزد شما را فرو نبرد [همانطور که نسبت به قارون انجام داد، یعنی ایمن گشتید که به او کفر می‌ورزید و برای آن به نعمت‌هایش کفر می‌ورزید و با امر او و امر رسول او (ص) دربارۀ ولایت علی (ع) مخالفت می‌کنید]

آیا از کسی که در آسمان است ایمن شُدید که بر شما طوفان شن نفرستد پس بزودی خواهید دانست انذار من چگونه است [یعنی انذار مرا حینی که انذار کننده به آن را می‌بینید]

و همانا کسانی قبل از آنها تکذیب کرده‌اند پس انکار [همراه با سختگیری من بر آنها] چگونه بود [پس شما از آنان عبرت بگیرید و تو ای محمّد (ص) از تکذیب آنان تسلّی (دلگرمی) داشته باش]

آیا [در آیات قدرت او نظر نمی‌کنند و] به پرندگان بالای [سر] خود که گشوده بال (صفیف) هستند و [بال‌هایشان را بال زدن (دفیف) تدریجی] می‌بندند نمی‌نگرند که جز رحمان آنها را [در جوّ] نگه نمی‌دارد، همانا او به هر چیزی بینا است [و دقایق آنچه که مخلوق به آن احتیاج دارد را می‌داند] {غرض از نظر کردن به پرنده این است که عاقل نظر می‌کند به اینکه آن مخلوقه از خاک است و جزء زمینی بر آن غالب است و آن بالطّبع طالب بر مرکز است، و اینکه خدای تعالی آن را به حیثی خلق کرده که تعیّش (زندگی کردن) آن در جوّ است و قوت آن در اغلب از حرکت آن در جوّ می‌باشد، پس او تعالی آن را به حیثی خلق کرد که جمیع آنچه که در حرکت خود و تعیّش خود به آن احتیاج دارد در جوّ مهیّا شده می‌باشد، و این جز فعل حکیم بصیری قدیر نیست و چنانکه دهریّون می‌گویند فعل طبیعت آسمان و آسمانیات است نیست، و نه فعل طبایع زمینی چنانکه طبیعیّون می‌گویند، و از آن لنفسه مبدئی قدیر علیم حکیم دانسته می‌شود، و دانسته می‌شود که کسی که چیزی از آنچه که پرنده به آن احتیاج دارد را مهمل نگذارد انسان را که او اشرف از پرنده است مهمل نمی‌گذارد و او را عبث (بیهوده) نیافریده است}

آیا همین کسی که آن لشکر شما است شما را در برابر رحمان یاری می‌کند [یعنی اصنام شما و سایر جنود (لشکریان) شما قدرت ندارند که به شما یاری نمایند پس به کدام نیرو مرا عصیان (نافرمانی) می‌کنید؟!] همانا کافران جز در غرور (سخنان پوچ) [از شیطان] نیستند