سورهٔ حاقه

همانا چون آب [در امّت نوح] طغیان کرد ما [پدران] شما را در [کشتی] جاری شده‌ای حمل کردیم [و حال آنکه شما در اصلاب پدرانتان بودید]

تا آن را برای شما به عنوان تذکره قرار دهیم و آن را گوش شنوا نگه دارد [یعنی تا فعله از طغیان آب و حمل شما در جاریّه و اهلاک کافران و انجاء (نجات دادن) مؤمنین را از جهت وعظ (پند دادن) به عنوان تذکره برای شما قرار دهیم و این فعله یا تذکره را گوش شنوا حفظ می‌کند] {و در آن اشاره تأویل هست که ما چون آب دریای شور از زمین هیولایی و آب آسمان اهویه را ملاقات دادیم و آن دو آب طغیان کردند آن دو ملاقات (برخورد) کردند و شما را در کشتی نوح (ع) حمل کردیم که آن کشتی شریعت است که کسی که در آن سوار شود نجات می‌یابد و کسی که از آن تخلّف کند هلاک می‌شود، یا کشتی ولایت است که آن مرکب منجی (نجات دهنده) حقیقی است، زیرا مَثل عترت او مَثل سفینهٔ نوح (ع) است که کسی که در آن سوار شود نجات می‌یابد و کسی که از آن تخلّف کند هلاک می‌شود، تا این فعله از طغیان آب، یا رکوب (سوار شدن) کشتی یا نفس کشتی که همان شریعت یا طریقت است را تذکره‌ای برای امور آخرت قرار دهیم و آن یعنی شریعت یا طریقت با آداب آنها نگه داشته شود}

و وقتی که نفخۀ واحده [همان نفخۀ اوّل یا دوّم] در صور دمیده شود

و زمین حمل شود [یعنی از مکانش رفع (بالا) برده می‌شود] و کوه‌ها پس با خردشدنی یکباره خُرد شوند [یعنی کوبیده می‌شوند و می‌شکنند، یعنی که زمین را مثل ادیم (صحرا) منبسط (فراخ) قرار می‌دهد که در آن تلالی (پستیی) و نه وهادی (بلندیی) نیست]

پس واقعه (قیامت) در آنروز واقع می‌شود {برای وقوع لامحالهٔ آن به عنوان واقعه نامیده شده}

و آسمان شکافته شود پس آن در آنروز سست می‌شود (رخوت می‌یابد)

و در آنروز هشت مَلَک بر اطراف آن [یعنی جنس ملک با کثرت آن بر اطراف آسمان] هستند و عرش پروردگارت را فوق خود حمل می‌کنند {عرش به وجهی جملۀ مخلوقات است، و به وجهی علم است، و به وجهی وجود مطلق است که آن اضافهٔ حقّ اوّل اضافۀ اشراقیّهٔ او است که با وجههٔ خود الی الحقّ تعالی شأنه است و در نزول حمَلۀ (حاملان) عرش چهار از املاک (ملک‌ها) و آنها ملائکهٔ مقرّبین هستند و در صعود و عود (بازگشت) نفوس الی الله، حمَله هشت می‌گردند، چهار از ملائکهٔ مقرّبین و چهار از نفوس کمّلین از انبیاء مرسلین (ع) که به بالاترین درجات کاملین رسیده‌اند و با ملائکهٔ مقرّبین متّحد شده‌اند}

آنروز عرضه می‌شوید [در حالی که] مخفی شده‌ای از شما [یعنی نفس خافیه یا فعله یا خصلت یا خطور مخفى شده‌ای] مخفی نمی‌شود

و امّا کسی که کتابش به راستش داده شود آنگاه [با خوشحالی] می‌گوید: این کتاب من است، بگیرید بخوانید

همانا من گمان می‌داشتم [چون علوم نفس مغایر بر معلومات آن و مانند ظنون جایز الانفکاک از آنها می‌باشد آنچه که از آن به ظنون تعبیر می‌شود بسیار است و معنی می‌دهد که من در دنیا موقن بودم] که ملاقات کنندۀ حسابم هستم [و طبق یقین خویش عمل می‌کردم]