سورهٔ حاقه

سپس او را [داخل] در جحیم اندازیدش

سپس در زنجیری که طول آن هفتاد ذراع (واحد طول از آرنج تا نوک انگشت میانی) است پس او را به بند کشید {انسان بین حیوانیّت و مَلکیّت واقع است و نفس او وجهی به حیوانیّت و وجهی به مَلکیّت دارد و از این دو جهت تعبیر به یسار (چپ) و یمین (راست) می‌شود، و وقتی که انسان به عملش عمل می‌کند از حیث وجهۀ او به حیوانیّت آن عمل در صفحۀ نفسی که پی حیوانیّت است ثبت می‌شود، و به محاذات (مقابل) آن کتابی است که در دست کاتب سیّئات است و آن عمل را کاتب سیّئات در کتاب سیّئات ثبت می‌کند چه آن عمل بحسب صورت آن از طاعات باشد یا از معاصی یکسان است، و لذلک در حقّ ناصب وارد شده که: «صَلَّىٰ أَوْ زَنَى» (نماز خواند یا زنا کند)، و وقتی که آن عامل در روز قیامت مبعوث (برانگیخته) می‌شود عملی که در صفحۀ نفس دانیّه (پست) می‌باشد متمثّل می‌شود و کتاب عملش که کاتب سیّئات آن را نوشته از این جهت می‌آید و آن شمال (چپ) نفس و انسان است، و وقتی که عملش را از حیث وجههٔ آن به مَلکیّت عمل کرده باشد آن عمل اوّلاً در صفحۀ نفس مَلکیّت او ثبت می‌شود و به محاذات آن کتابی در دست کاتب حسنات است و کاتب حسنات در کتاب حسنات آن را ثبت می‌کند، چه آن عمل بحسب صورتش از سیّئات شمرده شود یا از حسنات یکسان است، و این یکی از وجوه تبدیل سیّئات به حسنات است، و وقتی که آن عامل در روز قیامت برانگیخته می‌شود صورت عمل که در صفحۀ نفس علیا بود متمثّل می‌شود وکتابش از این جهت آورده می‌شود و صورت اعمالش را در صفحۀ نفسش و در کتابش بر غایت حُسن و بهاء (درخشندگی) می‌بیند و خوشحال می‌شود و از غایت وجد و سرور می‌گوید این کتاب من است، بگیرید بخوانید}

همانا او به خدای عظیم ایمان نیاورد

و بر طعام دادن به مسکین ترغیب نمی‌کرد [یعنی که او نه بحسب قوّهٔ علّامه‌اش و نه بحسب قوّۀ عمّاله‌اش صاحب خیر نبوده]

پس امروز در اینجا دلسوزی ندارد [برای اینکه نسب جسمانیّه منقطعه گشته و نسب روحانیّهٔ الهیّه برای او حاصل نشده برای اینکه حصول آن جز با ایمان به خداوند با بیعت عامّه یا خاصّه نمی‌باشد، پس در آن موقف مهربانی جسمانی و نه مهربانی روحانی نداشته باشد]

و خوراکی غیر از چرک‌آبه ندارد [آن آنچه است که از شستن لباس و نحو آن مانند غساله، و آنچه که از پوست‌های اهل آتش جاری می‌شود، و آنچه است که پُر حرارت می‌باشد، و اسم درختی در آتش است و طعامی جز غسلین (چرک‌آبه) نداشته باشد برای اینکه او از طعام خود اطعام نمی‌کرده تا آنکه به عنوان عوض از طعام او طعامی پاک به او داده شود]

که آن را جز خاطئان (مذنبین که بطور عمد یا خطاء گناه می‌کنند) نمی‌خورند

پس قسم [ن]می‌خورم {لفظ «لا» به عنوان مزیده بر تأکید است و زیاد کردن آن در قسم شایع است} به آنچه که می‌بینید

و به آنچه که نمی‌بینید [به هر چه که از شأن آن این است که دیده شود و اینکه دیده نشود]

همانا آن [یعنی قرآن یا قرآن ولایت علیّ (ع)] البتّه گفتار رسولی کریم (بزرگوار) است {و قول رسول (ص) از حیث اینکه او رسول است جز از مرسل نیست چه از رسول جبرئیل اراده شود یا محمّد (ص) یکسان است}