سورهٔ انسان

بر بالاتنهٔ آنها جامه‌های حریر نازک سبز و دیبای کلفت است و با دستبندهایی از نقره زینت داده شده‌اند و پروردگارشان به آنان شرابی طهور می‌نوشاند {که آنان را از کلّ ما کان منسوب به آنان از اموال و افعال و اوصاف و ذوات پاک می‌کند تا آنکه سوای محبوبشان در آنها باقی نماند که لذّت آنان خالصی غیر مشوبه و غیر محجوبه می‌گردد}

همانا این به عنوان پاداش برای شما می‌باشد و کوشش شما مورد سپاس می‌باشد

همانا ما قرآن را با تنزیل (نازل کردن تدریجی) بر تو نازل کردیم [یعنی که قرآن ولایت علی (ع) جز از نزد ما نیست، پس چرا تو از مردم می‌ترسی و آن را از آنان مخفی می‌کنی و از ردّ آنها یا ارتداد آنها یا از صرف (برگرداندن) علی (ع) از حقّش، ترسانی؟!]

پس بر حکم پروردگارت صبر کن [و بر آنچه که در حقّ علی (ع) می‌گویند اندوه مدار و آنچه که ما آن را بر تو نازل کرده‌ایم را تغییر نده] و از آنها از گناهکاران [عاصی بر تو دربارۀ علی (ع)] یا از کافران [ساتر بر ولایت او یا ساتر بر نبوّتت] اطاعت مکن

و اسم ربّ خود را [دائماً یا مخصوصاً] در بامدادان و شامگاهان [برای شرافت آن دو] ذکر کن {اسم ربّ همان لطیفهٔ انسانیّه است که همان ولایت تکوینیّه است و با ولایت تکلیفیّه تقویّت می‌شود، سپس صاحب ولایت و رسالت، سپس هر کسی است که ولایت را قبول کرده، سپس هر وجود عینیِ امکانی است، سپس الفاظ و حروف موضوعه (وضع شده)، سپس نقوش مکتوبه (نقش‌های نوشته شده) هستند}

و از شب [که آن مظهر عالم طبع و مظهر تاریکی نفس و انانیّات آن است] پس [با کسر (شکستن) انانیّت نفس] بر او سجده کن و در طویل شب [یعنی بعضی (قسمتی) طویل از شب، یا شب طبع که طول آن به قدر عمر است] او را تسبیح کن

همانا اینان [یعنی مشرکین یا منافقین ممتنع (امتناع کننده) از ولایت علی (ع)] عاجل (حاضر، دنیا) را دوست دارند [و لذلک به امر خداوند و نه به امر نبیّش (ص) ایتمار نمی‌کنند و منقاد نبیّ او (ص) و نه وصیّ او نمی‌شوند] و روز سنگینی را به ورای (امام، جلو، مُقبل) خود رها می‌کنند {او تعالی تعبیر به «وراء» (پشت سر) آنها کرد برای اشعار به اینکه آنان منکوس (وارونه) مقبول (اقبال آورده) بر دنیا هستند که آن مدبره (پشت کننده) از آنان است و مدبر (پشت کننده) به آخرت هستند که آن مقبل (روبرو) بر آنان است، و مراد از ثقل (سنگینی) همان ثقل حساب او و ثقل شدائد آن و ثقل حسّاب (حسابرسان) آن است}

ما آنان را خلق کردیم و پیوندهایشان را محکم نمودیم [یعنی خلقتشان را یا مفاصل آنان را با اعصاب و اوتار (زردپی) یا الیاف معده و مثانه را تا آنکه با اختیار صاحب آن دو گشتند] و وقتی که بخواهیم [با اذهاب (بردن) آنها و جانشین قرار دادن اولادشان به جای آنها] با تبدیلی [آنها را] به امثال آنان تبدیل کنیم

همانا این [یعنی ولایت علی (ع) یا قرآن ولایت او، یا این سوره که در آن ولایت ذکر شده] تذکّری است پس کسی که بخواهد راهی به سوی پروردگارش اتّخاذ می‌کند

و [لکن] نمی‌خواهید، مگر آنکه خداوند بخواهد {چیزی از مکوّنات و از افعال بندگان و اخلاق آنها و اراده‌های آنان و مشیّت‌هایشان جز به مبادی (مقدّمات) هفتگانه به مشیّت از خداوند، و اراده کردن از او، و قدری از او سبحانه، و قضائی و اذنی و اجلی و کتابی نمی‌باشد و اینکه مشیّت همان اضافهٔ اشراقیّهٔ او است که همان فعل او و کلمۀ او است، و اینکه هر چیزی از مبدعات و منشئات (ایجاد شده‌ها) و مخترعات و مکوّنات قوام وجود آن مشیّت الله است، و اینکه مشیّت خداوند غیر محبّت او و رضای او است، و اینکه رضا و سخط (خشم) به منزلۀ صورت برای مشیّت است، و مشیّت مانند مادّه است و اینکه مشیّت عباد همان مشیّت خداوند است با ضمیمهٔ خصوصیّت اضافه به عباد و آیه معنی می‌دهد مگر در حالی که خداوند بخواهد، یا به سبب اینکه خداوند بخواهد، یا برای اینکه خداوند بخواهد، برای اینکه هر آنچه که عباد آن را می‌خواهند پس آن متقوّم به مشیّت خداوند است بلکه آن عین مشیّت الله است که بحسب اضافه محدود به حدود ممکنات گشته است} که خداوند دانا [می‌باشد که با علم خود به دقایق صنع و مصالح مصنوع مشیّت خویش را عین مشیّت بندگان قرار داد] و [از حیث لطف کردن در این صُنع از روی لطف که احدی آن را درک نمی‌کند بلکه ضدّ آن را توهّم می‌کنند و می‌گویند: خداوند امور بندگان و افعال آنها را به آنها واگذار کرده است] حکیم می‌باشد