سورهٔ نبأ

و روز را به جهت معاش [وقت تمتّع شما یا سبب ابتغاء معاش شما] قرار دادیم

و فوق شما هفت مستحکم (استوار) بناء کردیم [که انثلام (رخنه) قبول نمی‌کند و بقای شما و تعیّش (زندگانی) شما با بناء آنها و قرار دادن کواکب در آنها می‌باشد]

و چراغی فروزان قرار دادیم (خلق کردیم) [که وجود شما و نه بقای شما بدون آن ممکن نمی‌شود]

و از فشرده شده‌ها [یعنی ابرهایی که معصوره (فشرده) گشته‌اند یعنی به عنوان متراکمه با سرما و باد یا بادی که معصره (فشار آورنده) بر ابرها می‌باشد، یا بادهایی که دارای اعاصیر (فشار آورنده‌ها، گردبادها) به اغبره (غبارها) می‌باشند زیرا بادها اسباب نزول باران می‌باشند] آبی پُر بارش را نازل کردیم [که سیّال به مواضع زراعات شما و روضات (باغ‌ها) شما است و حیات شما به آن می‌باشد]

تا با آن [برای ارزاق شما و ارزاق دوابّ (چهارپایان، جنبندگان) شما] دانه را و [همچنین] گیاه را خارج کنیم

و باغ‌های انبوهی (با درختان به هم پیچیده) را

[در جواب برای سؤالی مقدّر گوئی که گفته شده: وقتی که آنان را بدون حساب و ثواب و عقاب مهمل نمی‌گذاری پس آیا موعدی برای آن هست؟ یا وقتی که آنان را بدون ولیّی و رئیسی مهمل نمی‌گذاری پس آیا برای ظهور آن ولیّ موعدی هست؟ آنگاه فرمود:] همانا روز فصل (جدایی) به عنوان میقات (محلّ قرار) می‌باشد {و مراد از روز «فصل» روز خروج روح از بدن، یا روز فصل (جدا شدن) محقّ از مبطل و ناجی (نجات یابنده) از هالک (هلاک شونده) است}

روزی که [نفخۀ اوّل یا نفخۀ دوّم] در صور دمیده می‌شود آنگاه دسته دسته می‌آیید

و آسمان گشوده شود و باب‌هایی شوند {اشعار به این است که آسمان از اوّل خلقتش منفتحه‌ای (گشوده شده) منشقه (شکافته شده) بوده که بحسب انظار ظاهره دیده می‌شود که آن غیر منفرجه (گشوده شده) است زیرا هر ممکنی زوج ترکیبی‌ای منشق به ماهیّتی و وجودی، و وجوبی و امکانی است، و معنیِ به عنوان ابواب بودنِ آن این است که آنها ابواب بر ملکوت هستند، کما اینکه آسمان‌های عالم ارواح ابواب برای غیب و فعل او هستند که همان عالم مشیّت است}

و کوه‌ها به سیر (حرکت) افتند و سرابی شوند [یعنی اینکه کوه‌ها را می‌پنداری که آنها ثابت هستند و (حال آنکه) آنها به مقتضای تجدّد جوهری مانند ابرها مرور دارند، و سراب بودن آنها از جهت این است که کوه‌ها را عظیم ثابت جامد می‌بینی و (حال آنکه) این‌چنین نیست] {و همچنین است حال کوه‌های انّیّات برای اشیاء زیرا آنها را اشیاء مستقلّی در وجود می‌بینی که دارای نفسیّات هستند و (حال آنکه) این‌چنین نیستند}